نوع مقاله : علمی

نویسندگان

1 گروه جامعه شناسی٬ دانشکده علوم اجتماعی٬ دانشگاه تهران

2 گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران

10.22034/jsi.2021.99623.1240

چکیده

چگونه باید رابطه بین گروه‌ها و سازمان‌های مذهبی و جامعه‌مدنی در جوامع مسلمان خاورمیانه را صورت‌بندی کرد؟ مقاله استدلال میکند که گروه‌ها و سازمان‌های مذهبی تاریخا در فضای عمومی جوامع مسلمان حضوری تاثیرگذار داشته‌اند. اگرچه ظهور دولت‌های مدرن در خاورمیانه ساختار و کارکرد چنین گروه‌ها و سازمان‌هایی را تغییر داده، اما گروه‌ها و سازمان‌ها مذهبی، همچنان، نقشی مهم را در جامعه‌مدنی کشورهای عربی خاورمیانه ایفا می‌کنند و باید آنها را به عنوان عنصر کلیدی جامعه‌مدنی محسوب کرد. مقاله از روش مطالعه کتابخانه‌ای و اسنادی بهره میگیرد و ابتدا نظریات رایج درباره عدم امکان تحقق جامعه‌مدنی در جوامع مسلمان را مطرح و آنها را نقادانه بررسی میکند و سپس با ارجاع به شواهد تاریخی نشان میدهد که برای فهم ساختاری فضای عمومیِ جوامع مسلمان و نظریه‌پردازی درباره آن باید در آغاز مشخصات اجتماعی و سیاسی این جوامع را مطالعه کرد.

کلیدواژه‌ها