نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری جامعه شناسی انقلاب،‌گروه جامعه‌شناسی، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی

10.22034/jsi.2022.543916.1503

چکیده

مقاله حاضر درصدد بررسی و نقد رویکرد، روش، رشته یا نگاه آینده‌پژوهی در علوم اجتماعی است. از دو منظر کلی به این نقد پرداخته می‌شود. نقد روش‌شناختی که مباحث روش‌شناسی و فلسفۀ علوم اجتماعی با تأکید بر رویکرد رئالیسم انتقادی را پیش می‌کشد و نقدی با رویکرد جامعه‌شناسی مردم‌مدار. از این‌رو می‌توان این دو پرسش را مطرح کرد: نخست این‌که آیا آینده‌پژوهی در مقام شاخه یا رویکردی علمی قادر است علم معتبر به دست دهد؟ دوم از رویکرد جامعه‌شناسی مردم‌مدار چه نقدی بر آینده‌پژوهی وارد است؟ در پاسخ به پرسش اول باید گفت آینده‌پژوهی در علوم اجتماعی که موضوعش سیستم‌های باز و کلان، ساختارهای پیچیده و کنشگران نیت‌مند و بااراده است کارایی اندکی دارد و در نقد جامعه‌شناسی مردم‌مدار بر آینده‌پژوهی باید گفت به-رغم ادعای آشکار آینده‌پژوهی و آینده‌پژوهان برای ساخت جهانی بهتر و عادلانه‌تر، آنها همواره در خدمت دولت و بازاری بوده‌اند که وضع کنونی را به وجود آورده‌اند.

کلیدواژه‌ها