مجله جامعه شناسی ایران

چکیده موضوع مقاله حاضر تحلیل و تبیین تحول گفتمان مجمع روحانیون مبارز، به‌عنوان یکی از گفتمان‌های سیاسی موثر پس از انقلاب اسلامی است. در این چارچوب پس از مروری بر تحول گفتمان مجمع روحانیون مبارز در دولت‌های جنگ، سازندگی، اصلاحات و دولت اصولگرا عوامل ساختاری تحول این گفتمان بررسی گردیده است. برای تحلیل و تبیین از نظریه گفتمان لاکلاو و موفه به‌عنوان چارچوب مفهومی و از روش تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف به‌عنوان روش تحقیق بهره گرفته شده است. تحول این گفتمان طی دو دهه از اسلام (قرائت ایدئولوژیک و انقلابی اسلام) به‌مردم (قرائت دموکراتیک و مردم‌گرایانه اسلام)، ارزش‌های آرمانی و انقلابی به ارزش‌های واقع‌گرایانه و عمل‌گرایانه، عدالت به آزادی، اقتصاد دولتی به اقتصاد بازار بوده است. یافته‌های تحقیق در سطح نخست نشان داد که عوامل ساختاری نظیر فرایند تکوین این گفتمان در یک جامعه پساانقلابی بر تحول آن اثر گذاشته است؛ از مهمترین خصائص جامعه پساانقلابی انشعاب نیروها و تحول فضای ایدئولوژیکی جامعه است. در سطح دوم عوامل ساختاری  به دو گروه عوامل سخت افزاری و نرم افزاری تقسیم شدند؛ عوامل سخت‏افزاری نظیر تحولات جمعیتی، گسترش شهرنشینی، افزایش سواد، تحولات اقتصادی – معیشتی و عوامل نرم افزاری نظیر گذار از اقتدار کاریزماتیک به اقتدار عقلانی - قانونی، تحولات روشنفکری، تحولات رسانه‌ای، چیرگی موج دموکراتیزاسیون در جهان و رواج آموزه‏های  آزادی گرایانه بوده است.  

چکیده موضوع این مقاله بررسی سیر تحول مفهومی"گفتگو"و "گفتگوی میان تمدن ها" است.مشترکات لفظی و پیشینه تاریخی این دو مقوله مانع از آن نمی شود که الزام ها و اقتضاهایی که موجب طرح جدید آنها در سطوح مختلف علمی و اجتماعی شده است،مورد توجه قرار نگیرد.اکنون رویکردهای گفتگویی در فلسفه،زبانشناسی،جامعه شناسی،ارتباطات و علوم سیاسی جایگاه ویژه ای یافته اندو "ایده گفتگوی تمدنها"در ورای مناسبات تنش آمیز سیاسی و بین المللی با اقبال شایسته ای در حوزه فرهنگ و علم روبرو شده است.این ایده ظرفیت ان را دارد که با بهره مندی از رهیافتهای نوین گفتگویی به یک نظریه اجتماعی تبدیل شود.تلاش این مقاله توصیف مولفه ها و طبقه بندی نظریه های مهم گفتگو برای تبیین بنیانهای نظری گفتگوی میان تمدن هاست.