مجله جامعه شناسی ایران

چکیده مساله‌ای که این مقاله به آن می‌پردازد به تاثیر کاربری در فیسبوک بر "محرومیت نسبی" و "رضایت از زندگی" کاربران فعال و غیرفعال فیسبوک مربوط می‌شود.  داده‌های تحقیق در دو مرحله و با روش ترکیبی جمع آوری شده اند.  در مرحله اول با روش پیمایشی و در حجم 2437 نفر داده‌ها جمع آوری شدند و تاثیر کاربری در فیسبوک بر محرومیت نسبی کاربران فعال و غیرفعال فیسبوک سنجیده شد.  در مرحله دوم برای تکمیل نتایج تحقیق در حجم 288 نفر و در بین دانشجویان پیام نور با روش پیمایشی به جمع آوری داده‌ها پرداختیم و تاثیر کاربری در فیسبوک را بر رضایت از زندگی کاربران فعال و غیرفعال فیسبوک ارزیابی کردیم.  همچنین با روش مشاهده مشارکتی و مستقیم به ارزیابی اظهارنظر کاربران فیسبوک پرداخته‌ایم تا بهتر بتوانیم نتایج تحقیق را تحلیل کنیم.  نتایج تحقیق نشان داد که کاربری در فیسبوک بر کاربران فعال و غیرفعال فیسبوک تاثیری متفاوت دارد. بدین معنی که کاربری در فیسبوک حس محرومیت نسبی کاربران غیرفعال فیسبوک را افزایش می‌دهد. این در حالی است که کاربری در فیسبوک نه تنها  بر میزان حس محرومیت نسبی کاربران فعال تاثیری ندارد، بلکه میزان رضایت از زندگی آن‌ها را نیز افزایش می‌دهد. همچنین نتایج مشاهده مشارکتی و مستقیم در فیسبوک نشان داد که تعداد زیاد دوستان فیسبوکی، برای کاربر، اعتبار و تعداد زیاد لایک های نوشته‌های کاربر بر صفحه‌های فیسبوکش  برای او محبوبیت به همراه می‌آورد و به نظر می‌رسد تفاوت تاثیر کاربری در فیسبوک بر کاربران فعال و غیرفعال فیسبوک، به میزان اعتبار و محبوبیت آن‌ها در فیسبوک مربوط می‌شود.

چکیده این مقاله بحثی روش‌شناسانه و پژوهشی دربارة مزایا و محدودیت‌های روش‌های پیمایش آنلاین، شامل آنلاین خوشه‌ای هدفمند و آفلاین خوشه‌ای را در مطالعه فیسبوک ارائه می‌کند. این مقاله همچنین ادعا دارد که کاربرد هر کدام از این روش‌ها برای جمع‌آوری داده‌ها و تحلیل آن‌ها مزیتی یکسان دارند و تأثیری بر نتایج به‌دست آمده، ندارد. شاهد تجربی این ادعاها از مطالعه اثر فیسبوک بر سرمایه اجتماعی کاربرانش به‌دست آمده که در آن از هر سه روش برای جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها استفاده کردیم.  الگوی معرفتی ما برگرفته از ملاحظات اشتراوس بوده و طبق توصیه وی هر جا یکی از این روش‌ها کارآمدتر بود از آن برای جمع‌آوری داده‌ها استفاده کردیم. نتیجه این مطالعه نشان داد که روش‌های پیمایشی آنلاین و روش‌های کمی ‌و کیفی آفلاین برای جمع‌آوری داده‌ها، نتایج یکسانی فراهم می‌آورند.  البته ادعای ما در اینجا این است که این داده‌ها به شرطی یکسان خواهند بود که در روش‌های آنلاین از نمونه‌گیری وارونه استفاده شود. دستاورد منحصر به فرد این مطالعه این است که ما اثبات کردیم که روش‌های پیمایش آنلاین به اندازه روش‌های پیمایش آفلاین معتبرند.