مجله جامعه شناسی ایران

چکیده پژوهش با هدف بررسی فک­ شدگی و حک ­شدگی مصرف (نمایشی/غیرنمایشی)، به­ صورت آمیخته و متوالی تبیینی در سال 1399 انجام شده است. جمعیت موردبررسی، ساکنین دارای تحصیلات عالی20 تا 65ساله شهر زنجان است. نمونه ­ها در دو مرحله با روش خوشه ­ای چندمرحله­ ای (502n=) و هدفمند و اشباع نظری (20n=) انتخاب شدند. ابزارها و روش­های گردآوری داده ­ها، پرسش­نامه بسته و باز و مصاحبه ساختار­یافته و نیمه­ ساختار­یافته است. روایی (محتوایی) و پایایی (ضریب آلفای کرونباخ) پرسش­نامه بسته و قابلیت اعتماد
پرسش­نامه باز (با تکنیک مقایسه‌ تحلیلی و ممیزی)، بررسی شد. داده­ های کمّی با نرم ­افزار آماری SPSS_V20 و داده­ های کیفی بر اساس نظریه داده ­بنیاد (GT) تحلیل شدند. نتایج کمّی، نشان داد که وضعیت مصرف، وابسته به وضعیت اجتماعی- اقتصادی (و مُنفک از جامعه) نیست. نتایج کیفی، حک ­شدگی فرهنگی و اجتماعیِ مصرف در دو الگوی متقابل شامل «حک­ شدگی نمایشی» و «حک ­شدگی معکوس و منفعل غیرنمایشی» را نشان داد.