مجله جامعه شناسی ایران

چکیده ازدواج زودهنگام یا کودک همسری به ازدواج‌های زیر سن قانونی اطلاق می‌شود که در کشورهای درحال‌توسعه و کمتر توسعه، در حال افزایش بوده و تبدیل به مسئله اجتماعی مهم در حوزه جامعه‌شناسی خانواده شده است. این مسئله در استان‌های کشور، طی بازه زمانی 1390 الی 1400 روندی افزایش را تجربه نموده است، بر این اساس هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی تأثیر شاخص‌های کلان اقتصادی (1390-1400) برافزایش ازدواج زودهنگام است. روش اجرای پژوهش؛ از نوع اسنادی با تکیه‌بر تحلیل ثانویه داده‌های مرکز آمار ایران و سازمان ثبت‌احوال کشور می‌باشد. واحد تحلیل؛ استان‌های کشور و ابزار تحلیل داده؛ نرم‌افزار SPSS و excel بوده است. جامعه آماری پژوهش 31 استان کشور است که به‌صورت تمام شماری در بازه زمانی 1390 الی 1400 موردبررسی قرارگرفته است. نتایج آزمون پیرسون نشان می‌دهد که استان‌های دارای نرخ بیکاری (366/0 r= و ضریب جینی (363/0 r=) بالاتر؛ بیشترین میزان ازدواجِ زودهنگام را داشته است. همچنین، نتایج مدل رگرسیونی حاکی از این است که متغیرهای اقتصادی شاملِ ضریب جینی 334/0=B، نرخ بیکاری 213/0=B، تغییرات نرخ تورم 297/0=B و تغییرات ضریب جینی 282/0=B) به ترتیب تأثیر معنی‌داری بر میزان ازدواج زودهنگام در استان‌های کشور داشته است. می‌توان گفت که افزایش نرخ تورم، بیکاری و ضریب جینی در فاصله میان‌سال‌های 1390 تا 1400 برافزایش نسبت ازدواج‌های زودهنگام مؤثر بوده است؛ بر این اساس؛ از بین متغیرهای اقتصادی ضریب جینی، نرخ بیکاری و تغییرات نرخ تورم از بیشترین قدرت تبیین‌کنندگی در خصوص نسبت‌های ازدواجِ زیر 15 سال و نیز تغییرات این نسبت در میان استان‌ها برخوردار است.

چکیده مسائل اجتماعی، واقعیتی چندوجهی-چندبعدی در جامعه انسانی و حاصل دیالکتیک بین عاملیتو ساختارهاست، نتیجه گام‌های کج و انحرافی به ظهور آفتی اجتماعی علیه ارزش و هنجارهای انسانی شده است. جامعه ایرانی نیز گونه‌هایی از مسائل اجتماعی (فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی) را تجربه می‌کند. هدف پژوهش مرور نظام‌مند مسائل اجتماعی ایران است. روش تحقیق از نوع مرور نظام‌مند (تحلیل ثانویه)، دربازه زمانی 1380 تا 1400 با استفاده از حجم نمونه 25 سند پژوهشی به روش تمام شمار و تعمدی غیر احتمالی است. نتایج نشان می‌دهد که گونه‌های مسائل اجتماعی در سه شاخص کلی الف. آنومی فرهنگی (تضعیف ارزش‌ها و هنجارهای اخلاقی؛ تملق و چاپلوسی؛ رفتارهای پرخطر فرهنگی؛ ارزش اخلاقی منفی؛ تضاد فرهنگی، روابط فرازناشویی و انحرافات جنسی، احساس بی‌هویتی و بیگانگی اجتماعی)، ب. آنومی اجتماعی (بی‌سازمانی اجتماعی؛ رواج فردگرایی، ناامیدی اجتماعی؛ افت سرمایه اجتماعی؛ ترس از جرم و احساس قربانی شدن، افزایش درگیری و نزاع خیابانی؛ خشونت خانوادگی، رواج همسرآزاری؛ مزاحمت خیابانی؛ رفتار پرخطر اجتماعی؛ افزایش قاچاقچیان و مصرف‌کنندگان مواد مخدر؛ تخلفات رانندگی) و ج. آنومی اقتصادی (اختلال در توزیع منابع غذایی و کالاها؛ فضای نامساعد کسب‌وکار، بحران امنیت شغلی، افزایش فشار اقتصادی (بیکاری، گرانی و تورم)؛ شکاف طبقاتی؛ ناامنی غذایی و بی‌ثباتی آینده اقتصادی جامعه)، قرار می‌گیرند.