مجله جامعه شناسی ایران

چکیده مطالعة حاضر به منظور شناسایی مطالبات اجتماعی دانش ­آموزان و چگونگی شکل­ گیری آن، با استفاده از رویکرد کیفی تحلیل شبکه انجام شده است. برای گردآوری اطلاعات با (24) نفر از دانش­ آموزان دختر و پسر دورة دوم متوسطة شهر کرمانشاه، مصاحبه نیمه ­ساختار­یافته صورت گرفت. مشارکت‌کنندگان با روش نمونه ­گیری هدفمند از مدارس (نواحی آموزشی سه­ گانه) ­انتخاب شدند. بر طبق یافته­ های پژوهش، مطالبات اجتماعی دانش ­آموزان در چهار مضمون فراگیر «چرخش پارادایم­ های سنتی»، «توازن حقوق/ مسئولیت»، «فرصت دیده شدن» و «رهایی از تصویر دانش ­آموز پذیرنده» استخراج شده است و با مضمون نهایی «زندگی توأم با لذت این جهانی» انسجام می ­یابد. تحلیل داده­ ها نشان داد که مطالبات اجتماعی نوجوانان در خلأ شکل نمی­ گیرد؛ بلکه آنان با برقراری پیوند و تبادل‌نظر با کنشگران شبکه­ های موقعیتی و ترجیحی خود، به بررسی و مقایسه آراء می­پردازند. در جریان مبادلة نظرات با اعضاء شبکه، از ایده های جدیدی مطلع می ­شوند که سبب بازاندیشی تفاسیر ذهنی از معانی مطالبات می­شود. این امر به شکل­ گیری خواسته ­های نوپدیدی در آن­ها می ­انجامد. اگرچه دامنة تراکم روابط در شبکه­ های موقعیتی بیشتر از شبکه­ های ترجیحی است، اما به علت محتوای درو ن­ساخت شبکه­ های ترجیحی (گستردگی انشعاب روابط، تنوع موضوعات، تعلق به پیوندهای انتخابی) اثرپذیری نظرات در این شبکه­ ها عمیق­ تر است.