آزمون بینکشوری نظریة بازار دین
دوره 21، شماره 2، تابستان 1399، صفحه 3-31
https://doi.org/10.22034/jsi.2020.244211
محمّدرضا طالبان
چکیده پژوهش حاضر برای آزمون تجربی نظریة بازار دین سازمان داده شده است. در فرمولبندی اصلی نظریة بازار دین، کاهش تنظیمات دینی حکومت در یک جامعه، تکثر مذهبی را پرورش میدهد، تکثر مذهبی موجب رقابت میگردد و رقابت بنگاهها یا مؤسسات مذهبی با یکدیگر موجب عرضة بیشتر و کارآمدتر محصولات مذهبی میشود که برآیند همة اینها بهعنوان نتیجة نهایی، افزایش دینداری و سرزندگی مذهبی در کلِ جامعه خواهد بود. این استدلال نظریة بازار دین بهصورت فرضیهای مبنی بر ارتباط منفی تنظیم حکومتی دین با التزام مذهبی فرموله گردید. جهت وارسی اعتبار تجربی این تئوری، فرضیة مذکور با دادههای ثانویه از 179 کشور مقابله شد تا میزان انطباق و تناظر پیشبینی تئوری بازار دین با شواهد تجربی مورد ارزیابی قرار گیرد. در مجموع، یافتههای این تحقیقِ بینکشوری نتوانست حمایت جدی و قابل اعتمادی برای تئوری بازار دین در تبیین واریانس سطوح التزام مذهبی فراهم آورد.