مجله جامعه شناسی ایران

چکیده پژوهش با هدف بررسی فک­ شدگی و حک ­شدگی مصرف (نمایشی/غیرنمایشی)، به­ صورت آمیخته و متوالی تبیینی در سال 1399 انجام شده است. جمعیت موردبررسی، ساکنین دارای تحصیلات عالی20 تا 65ساله شهر زنجان است. نمونه ­ها در دو مرحله با روش خوشه ­ای چندمرحله­ ای (502n=) و هدفمند و اشباع نظری (20n=) انتخاب شدند. ابزارها و روش­های گردآوری داده ­ها، پرسش­نامه بسته و باز و مصاحبه ساختار­یافته و نیمه­ ساختار­یافته است. روایی (محتوایی) و پایایی (ضریب آلفای کرونباخ) پرسش­نامه بسته و قابلیت اعتماد
پرسش­نامه باز (با تکنیک مقایسه‌ تحلیلی و ممیزی)، بررسی شد. داده­ های کمّی با نرم ­افزار آماری SPSS_V20 و داده­ های کیفی بر اساس نظریه داده ­بنیاد (GT) تحلیل شدند. نتایج کمّی، نشان داد که وضعیت مصرف، وابسته به وضعیت اجتماعی- اقتصادی (و مُنفک از جامعه) نیست. نتایج کیفی، حک ­شدگی فرهنگی و اجتماعیِ مصرف در دو الگوی متقابل شامل «حک­ شدگی نمایشی» و «حک ­شدگی معکوس و منفعل غیرنمایشی» را نشان داد.

چکیده این مقاله به بررسی شرایط ظهور و زوال بازار کرمانشاه و نقش آن در ایالت کرمانشاهان در سدۀ 13 خورشیدی می‌پردازد. رویکرد نظری 400مقاله مبتنی بر آراء «کارل پولانی» است. روش پژوهش تاریخی و فنون گردآوری داده بررسی اسناد و مشاهدۀ کالبدِ بازار است. داده‌ها نشان می‌دهند که الف) بازار کرمانشاه همزمان با ارادۀ کشورهای اروپایی بر تجارت در سدۀ 19 میلادی، کم‌رونق شدن مسیرهای ترابوزان-تبریز و قفقاز-پوتی-تبریز به دلیل بیماری کرم ابریشم، حفر کانال سوئز و استفاده از کشتی‌هایِ بخار در دجله و فرات، موقعیت استراتژیکی در شبکه مبادلات بازرگانی پیدا کرد که به مدت 100 سال پایدار ماند. ب) بازار از بیرون و با اراده نظام بین‌الملل تحمیل شد و در مناسبات اقتصادی و اجتماعی منطقه «حک» نشد، همچنین نتوانست زمین، کار و پول را وارد مبادله کند. بدین روی، «بازارِ باراندازی» بود که بیرون از شیوۀ تولید قرار داشت و نقش آن محدود به شهر کرمانشاه بود. ریخت‌شناسیِ شهر را تغییر داد و خیل عظیمی از بازرگانان را به شهر کرمانشاه کشاند. ج) با شروع جنگ جهانی اول بازار از رونق افتاد. «قانون تفتیش اسعار» در سال 1306 ارز ناچیزی را به آن اختصاص داد به ­طوری که از رمق افتاد و احداث راه‌آهن سراسری ضربه نهایی را بدان وارد ساخت.