مجله جامعه شناسی ایران

چکیده مردم جامعه بیشتر از آنکه از نابرابری واقعی رنج ببرند، از احساس ذهنی یا نابرابری ادراک شده رنج می‌برند. برای تبیین موضوع، در این پژوهش به دنبال بررسی عوامل اجتماعی موثر بر احساس نابرابری‌های اجتماعی بوده و سعی کردیم به این پرسش پاسخ دهیم: عوامل اجتماعی موثر بر احساس نابرابری اجتماعی در شهر اصفهان کدامند؟ این تحقیق از نظر کنترل شرایط پژوهش از نوع روش ترکیبی یا آمیخته(پیمایشی و نظریه زمینه ای) است. جامعه آماری بررسی حاضر کلیه شهروندان 18 سال و بالاتر ساکن شهر اصفهان هستند. حجم نمونه برطبق فرمول کوکران 400 نفر بوده است که با روش نمونه‌گیری تصادفی متناسب با حجم انتخاب شدند. داده‌ها با پرسشنامه پژوهشگر ساخته‌ای متشکل از 28 گویه برای متغیرهای مستقل و18 گویه برای احساس نابرابری اجتماعی(متغیر وابسته) جمع آوری شد. تامین روایی سوالات پرسش نامه از طریق روش اعتبار صوری انجام شد و برای اطمینان از کیفیت ابزار، پژوهشگر با دو ملاک پایایی و اعتبار اقدام به بررسی آن کرد. برای بررسی پایایی از پایایی بازآزمایی استفاده شد که میزان 99 درصد پایایی بدست آمده حاکی از پایایی بسیار بالای ابزار بود. برای بررسی اعتبار، از اعتبار محتوا(برطبق فرمول سن اچ لاوشه - ضریبCVR) استفاده شد که ضریب CVR معادل 68 درصد بود. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش‌های آماری تحلیل واریانس یک سویه و آزمون تی مستقل، استفاده شد. بر اساس نتایج بدست آمده، تفاوت معناداری بین احساس نابرابری اجتماعی و متغیرهای فرصت‌های اجتماعی، محدوده جغرافیایی و برنامه‌های رسانه‌ای وجود دارد. اما بین احساس نابرابری اجتماعی و متغیرهای قومیت، دین، پایگاه‌های اجتماعی و سطوح تحصیلات، تفاوت معناداری وجود ندارد.

چکیده براساس نظریه تحرک رفتارها، حالات و ارزش‌های افراد تحت تأثیر پایگاه اجتماعی پیشین (مبدأ) و نیز پایگاه اجتماعی جاری (مقصد) آنها قرار می‌گیرد. اگر پایگاه اجتماعی پیشین و پایگاه اجتماعی جاری فرد یکسان نباشد، گوییم تحرک اجتماعی رخ داده است. جهت بررسی تأثیر تحرک اجتماعی بر رفتارها، حالات و ارزش‌های افراد، مدل‌هایی تحت عنوان مدل‌های قطری تحرک پیشنهاد شده است. در این مقاله، با استفاده از مدل‌های قطری تحرک برای متغیر پاسخ ترتیبی، به مطالعه هویت طبقاتی اجتماعی زنان شاغل در دانشگاه‌های شهید چمران اهواز و علوم پزشکی جندی شاپور می‌پردازیم. از میان نتایج مختلف حاصل از این مطالعه می‌توان به تأثیر متغیرهای سن، تحصیلات پدر، درآمد فرد، درآمد همسر، وضعیت استخدامی همسر و تحرک اجتماعی بر هویت طبقاتی اجتماعی زنان اشاره کرد. همچنین با توجه به نمونه مورد مطالعه، زنان در تعیین طبقه اجتماعی‌شان به موقعیت شغلی خود بیش از موقعیت شغلی همسرشان اهمیت می-دهند.     

چکیده تحقیق حاضر به بررسی اعتماد اجتماعی و عوامل موثر بر آن در بین ساکنان شهر زنجان می پردازد.اعتماد اجتماعی یکی از مهم ترین مولفه های توسعه اجتماعی و گسترش مدرنیتهاست.ویژگیهای تاریخی و اجتماعی جامعه مورد بررسی و نیز وجود خورده فرهنگهای قبیله ای و طایفه ای که از جمله نتایج آن خاص گرایی و کاهش اعتماد اجتماعی به غریبه هاست،مطالعه اعتماد اجتماعی در این جامعه را به یکی از مهم ترین پیش شرطهای شناخت در این جامعه به منظور فراهم سازی شرایط توسعه اجتماعی آن بدل ساخته است،متغیر وابسته در این تحقیق اعتماد تعمیم یافته است که با شش بعد صراحت،صداقت،سهیم کردن،تمایلات همکاری جویانه،اطمینان و رفتار مبتنی بر اعتماد مورد سنجش قرار گرفته است.متغیرهای مستقل در این تحقیق عبارتند از سنت گرایی،پایگاه اجتماعی و تحصیلات.به منظور بررسی جامع اعتماد اجتماعی علاوه بر سنجش متغیرهای اصلی تحقیق،یک رشته از متغیرها هم تحت عنوان متغیرهای پیشینه ای در این تحقیق دخالت داده شدند.یافته های تحقیق نشان می دهد که بین متغیر سنت گرایی و اعتماد تعمیم یافته رابطه معنا داری وجود ندارد. اما بین سنت گرایی و دو بعد اعتماد یعنی صراحت و صداقت رابطه معنادار مستقیمی وجود دارد.بین متغیر پایگاه اجتماعی و اعتماد تعمیم یافته هم رابطه معناداری مشاهده نشد فقط یک بعد از پایگاه اجتماعی یعنی منطقه سکونت رابطه معنادار مستقیمی را با اعتماد اجتماعی نشان داد.اما بین تحصیلات پاسخگویان و اعتماد اجتماعی رابطه معنادار و مستقیمی وجود دارد.به طوری که هر چه سطح تحصیلات افراد بالا می رفت اعتماد انها هم سیر صعودی پیدا می کرد.نتایج حاصل از آزمون فرضیه های مربوط به متغیرهای فردی هم نشان داد که بین میزان مطالعه و اعتماد اجتماعی رابطه معنادار مستقیمی وجود دارد به طوری که افرادی که در شبانه روز مطالعه بیشتری داشتند اعتماد اجتماعی آنها هم در سطح بالایی قرار داشت.بین محل تولد افارد و اعتماد اجتماعی رابطه معناداری دیده شد.بین متغیرهای سن،جنسیت،وضعیت تاهل،مدت اقامت در شهر،نوع زبان،میزان تماشای تلویزیون،رفتن به سینما با اعتماد اجتماعی رابطه معناداری وجود نداشت.