مجله جامعه شناسی ایران

چکیده مطالعه و تحقیق در باب شیوه‌ها و چگونگی امکان رمزگشایی از متون رسانه‌ای همواره یکی از مهمترین  دغدغه‎های حوزه مطالعات فرهنگی بوده است. متغیرهایی نظیر طبقه‌ اجتماعی، شغل، میزان درآمد و دسترسی گفتمانی در تحلیل‌ها مورد توجه بوده‌اند اما این متغیرها اگرچه در همه جوامع اهمیت دارند اما بر حسب زمینه‌های اجتماعی می‎توان متغیرهای تعیین کننده دیگری را هم به آن فهرست افزود. در مقاله حاضر ما این پرسش را به آزمون می‌گذاریم که متغیر دین‏داری تا چه اندازه می‌تواند در فهم و برداشت از متون رسانه‌ای تاثیرگذار باشد. به نظر ما شیوه‌های دین‏داری افراد به عنوان متغیر واسط و تاثیرگذار در کنار متغیرهای مهمی چون دسترسی گفتمانی عمل می‌کند. برای آزمون ایده مورد نظر، ابتدا برنامه خبری 21 تلویزیون را بررسی کردیم و سپس خوانش از  این تولیدات خبری را  در سه مصاحبه گروهی مجزا (معلمان، دانشجویان و طلاب) وارسی کرده‌ایم. نتایج نشان داد که شکلی خاص از دین‏داری یعنی دین‏داری رسمی به شدت با شیوه‌های خوانش افراد از متون تلویزیونی رابطه دارد. بنابراین تلویزیون از طریق تولیدات رسانه‌ای، افرادی را با خود هم عقیده می‌سازد که از پیش با آن رویکرد به مسائل نگاه می‏کردند. نقش تلویزیون نقشی تقویت کننده است و از سوی دیگر نتایج نشان داد که در ایران سازوکار رمزگشایی باید با نوع دین‏داری افراد در ارتباط قرار داده شود.

چکیده یر اساس نظریه های باز تولید،مدارس از جمله نهادهایی هستند که حکومتها در کنار سایرنهادهای اجتماعی سعی می کنند تا از طریق آنها هژمونی خود را باز تولید کنند.در این مقاله نشان داده شده است که بر خلاف نظریه های مذکور ،صرف ایدئولوژیک بودن ساختار مدرسه برای عملکرد موفق آن کفایت نمی کند.در واقع،تلاش ایدئولوژیک برای مرجح سازی معانی خاص فقط یک برهه از مدار تولید و مصرف احتمالی پیامهای ایدئولوژیک است.چه بسا،به دلایل مختلف مصرف پیام به گونه ای متفاوت با خواست تولید کنندگان آن صورت گیرد.به علاوه،در این مقاله نشان داده شده است که مدرسه ها در صورتی قادر به بازتولید ارزش های مورد نظر خود هستند که خانواده نیز نیز در روندی مشابه،ذهنیت دانش آموزان را شکل دهد.