مجله جامعه شناسی ایران

چکیده روش تحلیل تطبیقی‌ـ‌تاریخی یا (CHA) یکی از مهم‌ترین و کارآمدترین روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی معاصر است که به‌نظر می‌رسد، امکان بسط و گسترش آن‌چه سی. رایت میلز از «تخیل جامعه‌شناختی» مراد می‌نمود را مهیا می‌کند. تدا اسکاچپول نیز با الهام از روش‌شناسی سی. رایت میلز در تحلیل مسائل اجتماعی، از مفهوم «تخیل تاریخی جامعه‌شناختی» نام می‌‌برد و بیان می‌کند که سه مسیر در جامعه‌شناسی تاریخی وجود دارد: 1) جامعه‌شناسی تاریخی کلان‌نگر؛ 2) جامعه‌شناسی تاریخی تفسیری؛ و 3) جامعه‌شناسی تاریخی تحلیلی. تحلیل تطبیقی‌ـ‌تاریخی (CHA) فرزند خلف نوع سوم است. در این مقاله، مبانی و مبادی روش‌شناختی این روش تبیین شده است. سپس، با استفاده از همین روش‌شناسی، به چگونگی کاربست این روش در رابطه با مسائل ایران خواهم پرداخت و در نهایت با اتکا به استدلال‌های برآمده از تبیین مزبور، به برخی از امکانات و محدودیت‌های این روش اشاره خواهد شد.
 

چکیده مسئله مورد تبیین در این مقاله تفاوت پذیری میزان تغییرات دموکراتیزاسیون در ایران است.بر اساس این مسئله،سوال تحقیق تحت عنوان"میزان تغییرات دموکراتیزاسیون در ایران چگونه قابل تبیین است؟" بیان شده است.در پاسخ به این سوال و در مقام حل مسئله،چارچوب نظری تحقیق با ساختار مفهومی زسر بیان گردیده است:اگر مدرنیزاسیون رخ دهد،آن گاه با شرط وجود جامعه مدنی توسعه یافته دموکراتیزاسیون رخ میدهد.در گام بعدی راه حل تئوریک مسئله از این چارچوب نظری استنتاج گردیده،در ادامه فرضیات از طریق تجربه مورد داوری قرار گرفته اند.روش گردآوری داده های تجربی بیانگر این واقعیت است که ضریب همبستگی دموکراتیزاسیون باربر با 0.72 و با توسعه جامعه مدنی 0.52 است.از سوی دیگر همبستگی دموکراتیزاسیون با ترکیب خطی متغیرهای مدرنیزاسیون و توسعه جامعه مدنی به اندازه 0.71 می باشد.