موضوعات = جامعه شناسی
جامعه شناسی

مطالعه جامعه‌شناختی سازمان اجتماعی مهاجران روستایی در شهر و نقش آن در توسعه محلی (مطالعه موردی محله تهران‌ویلا)

دوره 25، شماره 4، زمستان 1403، صفحه 33-58

https://doi.org/10.22034/jsi.2025.2054081.1774

حسین ایمانی جاجرمی، فاطمه برغانی برزگری

چکیده در این پژوهش، نقش سازمان اجتماعی مهاجران روستایی در شهر و تاثیر آن بر توسعه محلی با تمرکز بر دیدگاه‌های پورتس[1] و بومس[2] در محله تهران‌ویلا در منطقه دو تهران بررسی می‌شود. تحقیق با رویکرد کیفی و راهبرد نظریه زمینه‌ای انجام شده، گردآوری داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و روایت های 40 نفر از (سه نسل مهاجر شامل 13 زن و 27 مرد) در تهران‌ویلا (مقصد) و بیدک یزد (مبدا) مهاجران و 6 نفر از مطلعان کلیدی، جلسات گروه متمرکز، مشاهدات میدانی و تحلیل داده‌های ثانویه آماری صورت گرفت. حاصل تحلیل، استخراج مقوله محوری «سازمان‌های اجتماعی مهاجران به مثابه تسهیل‌گرتوسعه محلی» شناسایی شد. نتایج نشان می‌دهند که سازمان‌های اجتماعی مهاجران روستایی به‌مثابه نهادهایی دموکراتیک عمل کرده‌اند؛ آنها با ایجاد شبکه‌های حمایتی و تقویت حس تعلق به محله، به ارتقاء کیفیت زندگی، تقویت همبستگی اجتماعی و تسهیل مشارکت ساکنان در فرآیندهای توسعه محلی کمک کرده‌اند.



جامعه شناسی

شبکه­ های اجتماعی و مطالبه­ گری دانش ­آموزان شهر کرمانشاه

دوره 25، شماره 4، زمستان 1403، صفحه 89-115

https://doi.org/10.22034/jsi.2025.2052312.1769

معصومه میرزائی، سوسن باستانی، منصوره اعظم آزاده

چکیده مطالعة حاضر به منظور شناسایی مطالبات اجتماعی دانش ­آموزان و چگونگی شکل­ گیری آن، با استفاده از رویکرد کیفی تحلیل شبکه انجام شده است. برای گردآوری اطلاعات با (24) نفر از دانش­ آموزان دختر و پسر دورة دوم متوسطة شهر کرمانشاه، مصاحبه نیمه ­ساختار­یافته صورت گرفت. مشارکت‌کنندگان با روش نمونه ­گیری هدفمند از مدارس (نواحی آموزشی سه­ گانه) ­انتخاب شدند. بر طبق یافته­ های پژوهش، مطالبات اجتماعی دانش ­آموزان در چهار مضمون فراگیر «چرخش پارادایم­ های سنتی»، «توازن حقوق/ مسئولیت»، «فرصت دیده شدن» و «رهایی از تصویر دانش ­آموز پذیرنده» استخراج شده است و با مضمون نهایی «زندگی توأم با لذت این جهانی» انسجام می ­یابد. تحلیل داده­ ها نشان داد که مطالبات اجتماعی نوجوانان در خلأ شکل نمی­ گیرد؛ بلکه آنان با برقراری پیوند و تبادل‌نظر با کنشگران شبکه­ های موقعیتی و ترجیحی خود، به بررسی و مقایسه آراء می­پردازند. در جریان مبادلة نظرات با اعضاء شبکه، از ایده های جدیدی مطلع می ­شوند که سبب بازاندیشی تفاسیر ذهنی از معانی مطالبات می­شود. این امر به شکل­ گیری خواسته ­های نوپدیدی در آن­ها می ­انجامد. اگرچه دامنة تراکم روابط در شبکه­ های موقعیتی بیشتر از شبکه­ های ترجیحی است، اما به علت محتوای درو ن­ساخت شبکه­ های ترجیحی (گستردگی انشعاب روابط، تنوع موضوعات، تعلق به پیوندهای انتخابی) اثرپذیری نظرات در این شبکه­ ها عمیق­ تر است.

جامعه شناسی

اینستاگرام به مثابه فناوری مکمل نئولیبرالیسم

دوره 25، شماره 2، تابستان 1403، صفحه 35-64

https://doi.org/10.22034/jsi.2025.2034705.1731

فرشاد گودرزی

چکیده این مقاله شبکه اجتماعی اینستاگرام را به مثابه بخشی از فناوری‌های قدرت نئولیبرالیسم مورد بررسی قرار داده است. بر این اساس، پنج خوانش متفاوت از اینستاگرام همچون قسمی از تشکیلات نئولیبرالی ارائه شده است. روش این مقاله، از نوع اسنادی و مطالعه متون علمی مرتبط با موضوع پژوهش است. یافته‌های این مقاله با تکیه بر آراء نظریه‌پردازی چون نیک سرنیچک، یانیس واروفاکیس، بیونگ چول هان، زیگمونت باومن، ژان بودریار و. .. حکایت از پنج خوانش «اینستاگرام به مثابه فضای انباشت سرمایه مجازی»، «اینستاگرام به مثابه تیول مجازی»، «اینستاگرام؛ بحران آزادی و شفافیت‌گرایی»، «اینستاگرام؛ سلبریتیزه شدن و خودبرندسازی» و «اینستاگرام نمودی از وضعیت پست‌مدرن و سیال‌شدگی زندگی» دارد. همچنین نتایج این مقاله نشان می‌دهد که اینستاگرام به مثابه فضایی ایدئولوژیک در پی ترویج ارزش‌های نئولیبرال بوده و جایگاهی ساختاری در عرصه فرهنگی و اقتصادی در تشکیلات نئولیبرالی دارد.
 

جامعه شناسی

کودک - برده مجازی؛ مطالعه‌ای در پدیده نوظهور کودکان کار مجازی

دوره 25، شماره 1، بهار 1403، صفحه 121-146

https://doi.org/10.22034/jsi.2024.2010196.1730

رضا کردبچه، پروین سوادیان، عالیه شکربیگی

چکیده ظهور شبکه‌های اجتماعی  فراگیرودرآمدزا نظیر اینستاگرام در عصر حاضر که  قابلیت به نمایش وبه اشتراک گذاشتن وقایع زندگی روزانه را برای  کاربران خود فراهم ساخته است ؛ سبب شده که امروزه با پدیده بدیع و نوین "کودکان کار مجازی" یا " کودکان کار اینستاگرامی" مواجه شویم کودکانی که در واقع به مثابه کارگران مجازی تحت فرمان کارفرماهای خود، از جمله والدین و یا بستگان درجه یک خود در این شبکه‌های اجتماعی مجازی  فعالیت می‌کنند. لذا تحلیل  جامعه شناختی زمینه‌های اجتماعی شکل‌گیری و پیدایش این پدیده درجامعه هدف اصلی این تحقیق بوده است. روش تحقیق این پژوهش کیفی و از نوع داده بنیاد بوده و افراد مورد مطالعه از طریق نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند. مشارکت‌کنندگان درحقیقت والدین کودکانی هستند که بعنوان کارفرماهای آنها، فعالیت‌های کاری-تبلیغی شان را درشبکه مجازی اینستاگرام مدیریت می‌کنند.از این رو تعداد 20 والد از طریق مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته به سوالات محقق پاسخ دادند. نوع فعالیت و کارهای انجام شده توسط کودکان در شبکه اجتماعی اینستاگرام در سه دسته طبقه بندی می‌شوند. الف:کارهای تبلیغاتی، ب:کارهای نمایشی و ج: کارهای خدماتی. داده‌های حاصل ازاین پژوهش پس ازمراحل سه گانه کدگذاری شامل  باز، محوری و انتخابی در مجموع 255مفهوم، 22مقوله فرعی و4مقوله اصلی استخراج شد. مقوله‌ها عبارتند از:"زیست-تجارت مجازی، کودک نمایشی مجازی، هویت سیال ومطلوبیت نهایی والدمحور"و در نهایت با تلفیق مدل‌های بدست آمده مقوله هسته”کودک برده مجازی“معرفی گردید. یک نوع بردگی مدرن و استثمار مجازی که  این بارنه در خیابان‌ها توسط  کودکان کارخیابانی برای تامین حداقلی معیشت و زنده ماندن، بلکه در فضای مجازی با هدف کسب درآمدهای میلیونی، سلبریتی شدن و به نمایش گذاشتن تمام جوانب زندگی خود توسط والد-کارفرماهای کودکان کارمجازی قابل مشاهده است.