انجمن جامعه شناسی ایرانمجله جامعه شناسی ایران1735-190124320231122The state and the pre-modern Qajar society:
A critique of the theory of the Asian mode of productionدولت و جامعۀ پیشامدرنِ قاجار نقدی بر نظریۀ شیوۀ تولید آسیایی52971541410.22034/jsi.2024.547679.1532FAسیاوشقلی پوردانشیار گروه آموزشی جامعهشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایرانJournal Article20220128This article analyzes the pre-modern state of Iran in the Qajar period by describing and using historical data. Its method is descriptive-analytical with the approach of historical sociology, which has used the technique of document review. The findings show: 1. Taxes and customs duties were the only sources of government revenue; Weak taxation and widespread corruption put the government in incurable financial straits. 2. The inability to pay the troops and maintain them permanently made it impossible to form military forces independent of the tribes, and the government was incapable of defending its borders and internal control. 3. The judicial system did not have a unified procedure for passing and enforcing a law. These matters were left to influential people and local authorities outside capital and regional centres. 4. Power of bureacracy was almost limited to Tehran and it was not able to defend national borders. 5 On the other hand, the society was powerful. With different modes of production, military power and great solidarity, the tribes were power centers independent of established government. The above characteristics show that pre-modern government of Iran is inconsistent with the claim of the Asian mode of production theory that the state is powerful and has a comprehensive and centralized bureaucracy.Iranian society was also a strong and decentralized. Therefore, in order to understand Iranian society better, we should search for other more explainig theories and avoid orientalist perspective. این مقاله به کمک توصیف و استفاده از دادههای تاریخی به تحلیل دولت و جامعۀ پیشامدرن ایران در دوره قاجار میپردازد. روش آن توصیفی-تحلیلی با رویکرد جامعه شناسی تاریخی است که از فنِ بررسی اسناد برای گردآوری استفاده کرده است. یافتهها نشان میدهند: 1. مالیات و عوارض گمرکی تنها منابع درآمد دولت بودند؛ ضعف در مالیاتستانی و فساده گسترده، دولت را در تنگناهای مالی چارهناپذیری قرار داده بود. 2. ناتوانی در پرداخت مواجب قشون و نگهداشت دایمی آنان، امکان تشکیل قوای نظامی مستقل از ایلها را ناممکن ساخته بود و دولت در دفاع از مرزها و کنترل داخلی ناتوان بود. 3. نظام قضایی در تدوین قانون و اجرای احکام وحدت رویه نداشت؛ این امور در خارج از پایتخت و مرکز ایالات به متنفذان و مقامات محلی واگذار میشد. 4. بوروکراسی محدود به پایتخت و ناتوان از کنترل سرحدات کشور بود ولی جامعه قدرتمند و پرتوان بود. 5. ایلها با داشتنِ شیوۀ تولید متفاوت، قدرت نظامی و همبستگی زیاد کانونهای قدرت مستقلی بودند که همواره قدرتی بالقوه در مقابل حکومت مستقر بودند. ویژگیهای ذکر شده نشان میدهند که دولت پیشامدرن ایران با ادعای نظریه شیوۀ تولید آسیایی مبنی بر قدرتمند بودن و در اختیار داشتن دیوانسالاری فراگیر و متمرکز همخوانی ندارد و جامعۀ ایرانی نیز جامعهای نیرومند و نامتمرکز در مقابل حکومت بود. بنابراین برای فهم جامعۀ ایرانی نیازمند نظرورزی متفاوت و پرهیز از نگاه شرقشناسانه هستیم.http://www.jsi-isa.ir/article_715414_3ccd1b9c6807ffebe17a54a4b162b218.pdfانجمن جامعه شناسی ایرانمجله جامعه شناسی ایران1735-190124320231122The Great Gap or Long Divergence, and Asian Revisionism in Historical Sociologyنظریه شکاف بزرگ بررسی آرای تجدید نظرطلبان آسیایی در جامعهشناسی تاریخی315271541510.22034/jsi.2024.562069.1623FAرضاعظیمیاستادیار جامعه شناسی دانشگاه خوارزمی؛Journal Article20221025One of the basic concerns in historical sociology is how the West developed with an emphasis on Britain. Despite the current belief that the time for such discussions has passed, this question is still one of the most basic and lively questions in various debates in historical sociology. Although Orientalism influences the current literature in this field, but it is totally different from what has been popularized under the title of Orientalism in Iran. This article aims to introduce one of the most controversial theories in the last two decades, which has simultaneously affected the fields of economic history and historical sociology. First, it is tried to explain the theoretical foundations of the Asian revisionism (California School) and its relationship with the theory of the great Divergence, then the empirical studies that have been carried out in the last two decades in this field are examined, and finally, some of the most important criticisms of the above theory are reviewed. Also, in a critical discussion, we examine the relationship of this current of thought in historical sociology with Foucault's view that dominates some works of historical sociology in Iran.<br /> یکی از دغدغههای اساسی در جامعهشناسی تاریخی چگونگی رشد غرب با تاکید بر کشور بریتانیاست. علی رغم تصورات موجود، این سئوال هنوز یکی از اساسیترین و زندهترین بحثها در نحلههای گوناگون جامعهشناسی تاریخی است. ادبیات حاضر در این نحله اگرچه از نگاه شرقشناسی متاثر است ولی با آن چه تحت عنوان شرقشناسی در ایران متداول شده است تفاوت بسیار دارد. مقاله حاضر در صدد است که یکی از پربحثترین نظریات در نزدیکبه دو دهه اخیر که همزمان رشتههای تاریخ اقتصادی و جامعهشناسی تاریخی را متاثر کرده است، معرفی نماید. ابتدا سعی میگردد که مبانی نظری تجدید نظرطلبان آسیایی (مکتب کالیفرنیا) و ارتباط آن با نظریه شکاف بزرگ تشریح شده، سپس مطالعات تجربی که در دو دهه اخیردر این زمینه صورت گرفته مورد وارسی قرارگیرد و درپایان برخی از مهمترین انتقادات بر نظریه فوق ارائه شود. هم چنین در بحثی انتقادی ربط این جریان فکری در جامعهشناسی تاریخی را با نگاه فوکویی که بر برخی از کارهای جامعهشناسی تاریخی ایران حاکم است را بررسی میکند. http://www.jsi-isa.ir/article_715415_6ed6ea93740a17ca13203148051d30e4.pdfانجمن جامعه شناسی ایرانمجله جامعه شناسی ایران1735-190124320231122Dialectical analysis of Employee-Employer relationship in Iran from the Perspective of Pragmatistic Interpretative Paradigm: Case of Tehran Cement Factoryتحلیل دیالکتیکی رابطه کارکن و کارفرما در ایران از منظر پارادایم تفسیری پرگمتیستی «مورد پژوهش کارخانه سیمان تهران»537771541610.22034/jsi.2024.2020504.1700FAسید مجیدخلیلی امیندانشجوی دکتری جامعهشناسی فرهنگی، واحد تهران مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران؛0000-0001-6013-7082حسین ابوالحسنتنهاییدانشیار گروه جامعه شناسی،واحد تهران مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی،تهران،ایران0000-0001-5437-2588مسعودامیر مظاهریدانشیار گروه علوم اجتماعی، واحد تهران مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایرانJournal Article20240116“Conflict" is seen as the essence of the employee -employer relationship in all conventional discourses as dialectic of polar and Hegelian type, where conflict is essentially transformed into contradiction. However, Simmel and Gurvitch attention and understanding of dialectic can bring about fundamental changes in the relationship between employee and employers. The discovery, recognition, and examination of the existing backgrounds and issues and their role in the worker-employer relationship are among the objectives of this research. The research was conducted using an inductive fieldwork strategy with a grounded theory approach. Non-formal observation tools were employed, and the researcher participated fully. Formal and informal interview techniques were also used, and discourse analysis and situational analysis were employed in data analysis. The results demonstrate that understanding roles in the relationship between employee and employers and overcoming the contradictory view of each party can lead to confusion between employee and employers. In other words, the emergence of a multidimensional dialectic instead of a unidimensional or polar dialectic recognizes contradictions and differences, and understanding it can distance oneself from the strategy of constant struggle and replace it with a strategy of negotiation. This strategy can facilitate the interests and demands of both groups.<br /> <br />Conflict of interest: According to the authors, the article did not have any conflict of interest.<br /> «تضاد» به عنوان گوهر رابطه کارکن و کارفرما در تمامی گفتمانهای متعارف به شکل دیالکتیکی از نوع قطبی و هگلی آن که اساسا تضاد به تناقض تبدیل میشود وجود دارد. در حالیکه توجه و فهمِ شکلهای مورد نظر زیمل و گورویچ از دیالکتیک، میتواند تغییرات بنیادی در ارتباط کارکن و کارفرما ایجاد کند. کشف، شناخت و بررسیِ زمینه ها و مقوله های موجود و نقش آنها در رابطه کارکن و کارفرما از اهداف این پژوهش است. پژوهش میدانی با راهبرد استقرایی با رویکرد تئوری زمینهای بوده و از ابزارهای مشاهده غیررسمی و به صورت مشارکت کامل پژوهشگر، همچنین تکنیک مصاحبه رسمی و غیررسمی بهره گرفته شده و در تحلیل دادهها از تحلیل موقعیت و تحلیل گفتمان استفاده شده است. نتیجه این پژوهش نشان میدهد که فهمِ نقشها در روابط کارکن و کارفرما و از بین رفتن نگاه تناقضی هر یک از طرفین باعث همفهمی بین کارکن و کارفرما خواهد شد، به معنای دیگر، بوجود آمدن دیالکتیک چند اسلوبی به جای دیالکتیک تک اسلوبی یا قطبی که تضادها و تفاوت ها را به رسمیت شناخته و با درک آن میتوان از استراتژیِ مبارزات دایمی فاصله گرفته و استراتژی چانه زنی را جایگزین آن نمود که این استراتژی میتواند باعث تسهیل در منافع و مطالبات هر دو گروه شودhttp://www.jsi-isa.ir/article_715416_a1b512db532fff499ef39e9e8c8f5102.pdfانجمن جامعه شناسی ایرانمجله جامعه شناسی ایران1735-190124320231122A Study of the Structure of Guilds in the Iranian Bazaar
Case Study: Tehran Marketplace (1800-1906 AD)مطالعه ساختار سازمانهای صنفی در بازارهای ایران مطالعه موردی: بازار تهران (1906-1800 میلادی)7910171541710.22034/jsi.2024.2013038.1679FAساجدهعلامهپژوهشگر اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهرانمحمدرضاجوادی یگانهدانشیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران؛Journal Article20231119 This article aims to study the structure of the guilds (vocational interest groups) as one of the most important group organizations in the cities of pre-modern Iranian society. The "embedded networks" approach borrowed from the new economic sociology has been used to study this question. It is a case study about guilds in the marketplace of Tehran in the period of 1800-1906 AD. In order to study the "form of governance" of the structure of guilds in the Tehran bazaar in this period, three characteristics, namely durable relations, multiplex interactions, and crosscutting ties, have been considered. Studying these characteristics showed that guilds in the Tehran bazaar in the 19th century enjoyed a network structure in the form of "Cooperative hierarchies". The Guilds made the Tehran Bazaar an orderly complex of organized networks. Therefore, the Tehran Bazaar of the 19th century was not a formless and disorderly mass but a structured and orderly complex composed of organized and integrated guild networks.<br /> هدف این مقاله مطالعه چگونگی ساختار سازمانهای صنفی به عنوان یکی از مهمترین سازمانهای گروهی در شهرهای جامعه پیشامدرن ایران است. برای مطالعه این پرسش، از رویکرد «شبکه های حک شده» برگرفته از جامعه شناسی اقتصادی جدید کمک گرفته شده است. روش پژوهش یک مطالعه تاریخی است که یک مطالعه موردی را پیرامون سازمانهای صنفی در مکان بازار تهران در مقطع زمانی 1800-1906 میلادی طراحی میکند. در پی بررسی «فرم حکمرانی» ساختار سازمانهای صنفی بازار تهران در این دوره، سه ویژگی یعنی روابط پایدار، روابط چندوجهی و پیوندهای متقابل، در نظر گرفته شده است. بررسی این ویژگیها نشان داد که سازمانهای صنفی در بازار تهران ساختار شبکهای با فرمهایی از «سلسله مراتب همیارانه» داشتند. این سازمانهای صنفی از بازار مجموعهای منظم از شبکههای سازمانیافته میساخت. بنابراین، بازار تهران قرن نوزدهم تودهای بیشکل و بیقاعده نبود بلکه با دربرگرفتن شبکه های صنفی متشکل و منسجم، یک مجموعه ساختاریافته و منظم را شکل میداد.http://www.jsi-isa.ir/article_715417_b872aa3074caa52b11d12ee06d4fa2ab.pdfانجمن جامعه شناسی ایرانمجله جامعه شناسی ایران1735-190124320231122A Study of the Relationship between Macroeconomic Indicators and Early Marriage: IRI provinces: 2011-2021مطالعه جامعهشناختی رابطه شاخصهای کلان اقتصادی با ازدواج زودهنگام: استانهای کشور بازه زمانی 1390-140010312771541810.22034/jsi.2024.2000821.1653FAاسماعیلجهانی دولت آباددانشیار جامعهشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی اردبیل، ایران0000-0001-8983-448Xطاهاعشایریاستادیار جامعهشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران؛محمدشیریعضو هیئت علمی پژوهشکده آمار ایران ، تهران، ایرانJournal Article20230424Marriage under the age of 15 is called early marriage or child marriage, which is a sign of discrimination and violence against women. This phenomenon is a global problem and it is increasing in developing countries due to economic and cultural factors The paper aims at discovering the relationship between macroeconomic indicators and early marriage during .2010-2013 based on the data provided by Iran Statistical Centre. This is a "secondary analysis" based on previously collected data. The statistical population of the study are all 31 provinces of the country and the time interval between 2011 to 2021 have been studied. Excel and SPSS 25 data analysis tools and Pearson correlation coefficient and multiple linear regressions were used. Pearson's test shows that provinces with higher unemployment rate (r=0.366) and higher fertility rate (r=-0.363) had the highest rate of early marriage. Finally, the regression model indicates that the macroeconomic index variables (coefficient Gini = 0.334, unemployment rate = 0.321, changes in inflation rate = 0.297, and changes in the Gini coefficient = 0.282 have a significant effect on the rate of early marriage in all provinces respectively. As a result, it can be said that increase in the rate of inflation and unemployment as well as Gini coefficient between 2012 and 2021 are significant factors in explaining increase the proportion of marriages under 15 in all provinces of the countryازدواج زودهنگام یا کودک همسری به ازدواجهای زیر سن قانونی اطلاق میشود که در کشورهای درحالتوسعه و کمتر توسعه، در حال افزایش بوده و تبدیل به مسئله اجتماعی مهم در حوزه جامعهشناسی خانواده شده است. این مسئله در استانهای کشور، طی بازه زمانی 1390 الی 1400 روندی افزایش را تجربه نموده است، بر این اساس هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی تأثیر شاخصهای کلان اقتصادی (1390-1400) برافزایش ازدواج زودهنگام است. روش اجرای پژوهش؛ از نوع اسنادی با تکیهبر تحلیل ثانویه دادههای مرکز آمار ایران و سازمان ثبتاحوال کشور میباشد. واحد تحلیل؛ استانهای کشور و ابزار تحلیل داده؛ نرمافزار SPSS و excel بوده است. جامعه آماری پژوهش 31 استان کشور است که بهصورت تمام شماری در بازه زمانی 1390 الی 1400 موردبررسی قرارگرفته است. نتایج آزمون پیرسون نشان میدهد که استانهای دارای نرخ بیکاری (366/0 r= و ضریب جینی (363/0 r=) بالاتر؛ بیشترین میزان ازدواجِ زودهنگام را داشته است. همچنین، نتایج مدل رگرسیونی حاکی از این است که متغیرهای اقتصادی شاملِ ضریب جینی 334/0=B، نرخ بیکاری 213/0=B، تغییرات نرخ تورم 297/0=B و تغییرات ضریب جینی 282/0=B) به ترتیب تأثیر معنیداری بر میزان ازدواج زودهنگام در استانهای کشور داشته است. میتوان گفت که افزایش نرخ تورم، بیکاری و ضریب جینی در فاصله میانسالهای 1390 تا 1400 برافزایش نسبت ازدواجهای زودهنگام مؤثر بوده است؛ بر این اساس؛ از بین متغیرهای اقتصادی ضریب جینی، نرخ بیکاری و تغییرات نرخ تورم از بیشترین قدرت تبیینکنندگی در خصوص نسبتهای ازدواجِ زیر 15 سال و نیز تغییرات این نسبت در میان استانها برخوردار است.http://www.jsi-isa.ir/article_715418_69ef0641d0141897051aa4329229df73.pdfانجمن جامعه شناسی ایرانمجله جامعه شناسی ایران1735-190124320231122Will of Salvation and the Problematization of Happiness in Safavid Focal pointداعیه رستگاری و مسالهمندی شادی در برهه صفویه12915171541910.22034/jsi.2024.2015008.1677FAسیده زهرازوارموسوی نیاکیدکترای جامعه شناسی گرایش بررسی مسائل اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصاد دانشگاه الزهرا(س)مریمقاضی نژاددانشیار جامعه شناسی گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی واقتصاد دانشگاه الزهرا(س)Journal Article20231104In the Safavid focal point, we saw the birth of a new discourse in which happiness was linked with the subject of salvation in the afterlife. The primary propositions of this discourse appeared in various speeches and numerous acceptance and refutation Jurisprudence treatise and were visible in various forms. In the present study, we intend to answer the question by showing the levels of emergence and genesis of the subject, through places which happiness have become problematic and turned from a marginal matter into a focus of attention in the Safavid focal point? The research method is based on Foucault's discourse analysis approach, which has archaeological and genealogical dimensions. Therefore, in the Foucaultian way, by digging the history of Safavid era, we started to "accumulate propositions" about happiness in decrees, laws, royal rules, letters of repentance, acceptance and refutation Jurisprudence treatise, dedication letters, deeds of endowment and travelogues, in which matters are related to the place of discussion. , the law, jurisprudence or government decrees, or it was manifested in the methods of judicial settlement or the structure of administration of affairs. In this way, by showing the changes of existing rationality at the three levels of concepts, attitudes, and knowledge, we explained the problematization of happiness. These changes mainly in the three bases of Sufism, Tarab and jurisprudence and in connection with the subject of salvation led to the accumulation of propositions about happinessدر برهه صفویه شاهد تولد گفتمان جدیدی هستیم که طی آن شادی با مساله رستگاری اخروی پیوند یافت. گزارههای آغازیناین گفتمان در گفتارهای مختلف و رسالههای متعدد ردیه و تحلیلیه بروز یافت و در اشکال مختلف رویتپذیر گردید. در پژوهش حاضر بر آنیم تا با نشان دادن سطوح ظهور و تکوین موضوع به این پرسش پاسخ دهیم که شادی از طریق چه مواضعی در بزنگاه صفویه مسالهمند و از امری حاشیهای به کانون توجه مبدل گردید؟ شیوه انجام پژوهش مبتنی بر رویکرد تحلیل گفتمان فوکویی است که دارای ابعاد دیرینهشناسانه و تبارشناسانه است. لذا، به شیوه فوکویی، با حفاری تاریخ صفویه به «انباشت گزارهها» در زمینه شادی در فرامین، قوانین، احکام شاهانه، توبهنامهها، رسالات ردیه و تحلیلیه، وقفنامهها و سفرنامهها پرداختیم که در آنها امور مرتبط باشادی به محل بحث، قانون، حکم فقهی یا فرامین حکومتی درآمد یا در شیوههای حلوفصل قضایی یا ساختار اداره امور، متجلی گردید. بدین ترتیب با نشان دادن دگردیسی عقلانیت موجود درسه سطح مفاهیم، نگرشها، و معرفت، جایگاههای مسالهمند شدن شادی را توضیح دادیم. این تحولات عمدتا در سه محورتصوف، طرب و فقه و در پیوند با مساله رستگاری منجر به انباشت گزارهها درباره شادی شدند.http://www.jsi-isa.ir/article_715419_67cd48725057536585421b96122333f1.pdf