انجمن جامعه شناسی ایرانمجله جامعه شناسی ایران1735-190125220250219Decline of Deference / Reduction of Submission:
Generational Relations of Generation Z Based on a Meta-Synthesisتنزل تمکین/کاهش تسلیم (مناسبات نسلی نسل زد بر اساس فراترکیب پژوهشهای موجود)53472221410.22034/jsi.2025.2047481.1756FAیعقوباحمدیاستاد گروه جامعه شناسی دانشگاه پیام نور، تهران،ایران؛0000-0001-6025-684Xنیناکریمیکارشناسی ارشد جامعه شناسی،دانشگاه پیام نور، تهران، ایرانJournal Article20241209The widespread and sudden emergence of Generation Z in recent protests and movements in Iran, particularly in the <em>Woman, Life, Freedom</em> movement, has drawn the attention of policymakers and researchers to this generation. The characteristics and distinctions of Generation Z compared to other generations in Iran have become a key question for scholars, intellectuals, and even politicians.<br />Using the meta-synthesis method, this study examines, analyzes, and integrates various findings from credible scientific articles on Generation Z published over the past decade (2011–2024) to present a clear and well-founded picture of the differences and similarities of this generation in terms of values and perspectives.<br />The study’s findings, based on categorization and extraction of codes and concepts, identify distinct characteristics of Generation Z in four areas: family, religion, workplace, and politics. These findings form the central theme of this study: <strong>Decline of Compliance / Reduction of Submission</strong>, referring to the diminishing respect for authority across all four domains—family, religion, politics, and professional environments.<br />In the family domain, the decline in respect for authority is reflected in critiques of patriarchy and a stronger sense of identity independence. In politics and the workplace, it manifests as distrust of institutions. In the religious sphere, <em>disenchantment</em> and <em>rejection of tradition</em> are the key concepts that best describe the characteristics and distinctions of Generation Z in contemporary Iran.<br />Based on the analysis of existing research on Generation Z’s generational relations with preceding generations, two perspectives—<strong>continuity</strong> and <strong>disillusionment</strong>—can be considered. This suggests a relationship with parents that is both conciliatory and distinct, while tensions exist with the ideological and revolutionary generation that shaped the dominant discourse.<br /> ظهور گسترده و ناگهانی نسل زد در اعتراضها و جنبشهای اخیر ایران، بهویژه در جنبش «زن، زندگی، آزادی»، این نسل را به کانون توجه سیاستگذاران و پژوهشگران تبدیل کرده است. ویژگیها و خصوصیات نسل زد و تفاوتها و تمایزهای آن با سایر نسلها در ایران به یکی از پرسشهای مهم برای پژوهشگران، اندیشمندان و حتی سیاستمداران بدل شده است. این مطالعه با بهرهگیری از روش فراترکیب، به بررسی، تحلیل و تلفیق یافتههای مقالههای علمی تهیه و منتشرشده معتبر در حوزه نسل زد در یک دهه اخیر (1390 -1403) پرداخته است تا تصویری روشن و متقن از تمایزات و تشابهات نسل زد در ارزشها و نگرشهای مختلف ارائه دهد. یافتههای این مطالعه مبتنی بر دستهبندی و استخراج کدها و مفاهیم، در چهار حوزه خانواده، دین، محیط کار و سیاست خصوصیتهای متمایزی را در نسل زد نشان داد که مقوله محوری مطالعه بر پایه آن بنیاد نهاده شده است: تنزل تمکین/کاهش تسلیم؛ به معنای کاهش احترام به اقتدار در هر چهار حوزه خانواده، دین، سیاست و محیط کاری و شغلی است.<br />در حوزه خانواده کاهش احترام به اقتدار در نقد پدرسالاری و استقلال هویتی خود را نشان داده است. در سیاست و محیط کار عدم اعتماد به نهادها و تشکلها و در حوزه دینی، افسونزدایی و سنتگریزی مهمترین مفاهیمی هستند که خصوصیات و تمایزات نسل زد در ایران امروز را به بهترین وجه تشریح و بازنمایی میکنند. بر این مبنا و مبتنی بر تحلیل نتایج پژوهشهای موجود دررابطهبا مناسبات نسلی نسل زد با نسلهای پیشین میتوان با درنظرگرفتن دو دیدگاه پیوستگی و سرخوردگی به وجود رابطه توافقی توأم با تفاوت با والدین و تزاحمی با نسل ایدئولوگ و انقلابی گفتمان حاکم اشاره کرد.http://www.jsi-isa.ir/article_722214_f8da1175fb0022a4e9e8391ca2f9b30e.pdfانجمن جامعه شناسی ایرانمجله جامعه شناسی ایران1735-190125220250219Instagram as a complementary technology to Neoliberalismاینستاگرام به مثابه فناوری مکمل نئولیبرالیسم356472221510.22034/jsi.2025.2034705.1731FAفرشادگودرزیاستاد مدعو دانشگاه و پژوهشگر دوره پسادکتری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آیتالله بروجردی (ره)، بروجرد، ایران.0000-0002-1570-2449Journal Article20240725This article explores the social network Instagram as a part of neoliberal power technologies. Accordingly, five different readings of Instagram as a part of the neoliberal organization have been presented. The method of this article is documentary and the study of scientific texts related to the research topic. The findings of this article are based on the views of theorists such as Nick Sernichek, Janis Varoufakis, Byung chul Han, Zygmunt Baumann, Jean Baudrillard, and etc. The story of five readings: "Instagram as a space for the accumulation of virtual capital", "Instagram as a virtual tool", "Instagram: the crisis of freedom and transparency", "Instagram: celebrity and self-branding", and "Instagram is a manifestation of the postmodern state and the fluidity of life". Also, the results of this article show that Instagram, as an ideological space, seeks to promote neoliberal values and has a structural position in the cultural and economic arena in neoliberal organizations.<br /> این مقاله شبکه اجتماعی اینستاگرام را به مثابه بخشی از فناوریهای قدرت نئولیبرالیسم مورد بررسی قرار داده است. بر این اساس، پنج خوانش متفاوت از اینستاگرام همچون قسمی از تشکیلات نئولیبرالی ارائه شده است. روش این مقاله، از نوع اسنادی و مطالعه متون علمی مرتبط با موضوع پژوهش است. یافتههای این مقاله با تکیه بر آراء نظریهپردازی چون نیک سرنیچک، یانیس واروفاکیس، بیونگ چول هان، زیگمونت باومن، ژان بودریار و. .. حکایت از پنج خوانش «اینستاگرام به مثابه فضای انباشت سرمایه مجازی»، «اینستاگرام به مثابه تیول مجازی»، «اینستاگرام؛ بحران آزادی و شفافیتگرایی»، «اینستاگرام؛ سلبریتیزه شدن و خودبرندسازی» و «اینستاگرام نمودی از وضعیت پستمدرن و سیالشدگی زندگی» دارد. همچنین نتایج این مقاله نشان میدهد که اینستاگرام به مثابه فضایی ایدئولوژیک در پی ترویج ارزشهای نئولیبرال بوده و جایگاهی ساختاری در عرصه فرهنگی و اقتصادی در تشکیلات نئولیبرالی دارد.<br /><strong> </strong>http://www.jsi-isa.ir/article_722215_38d3a204344ca414da8ea4f1f03e093c.pdfانجمن جامعه شناسی ایرانمجله جامعه شناسی ایران1735-190125220250219A historical analysis of Max Weber's works and understanding in Iranواکاوی تاریخیِ فهم از آثار ترجمه شده ماکس وبر به زبان فارسی658872221610.22034/jsi.2025.2030075.1719FAعلییعقوبی چوبریدانشیار گروه جامعهشناسی، دانشگاه گیلان،رشت، ایران؛Journal Article20240525Max Weber is a multidisciplinary thinker. The aim of this article is to historically examine and understand Max Weber's works in Iran. The main question of the research is how Max Weber has been narrated in different historical periods in Iran? Based on the research findings, the understanding of Max Weber in Iran is not the same in different periods. At the beginning of the establishment of sociology in Iran and the predominance of the Komtian-Durkheimian discourse, Max Weber did not have a significant position in the academic and non-academic environment. In the second period, in addition to the narrative and positivist discourse (Durkheimian), Marxist discourse in Iran, and gradually some of Weber's concepts and ideas were used to explain historical events In the third period, many developments took place in the internal and international fields. Marxist metaphors and concepts decreased and Weberian concepts increased.<br /><strong> </strong><br /> <br /> ماکس وبر متفکری چندرشتهای است. هدف این مقاله بررسی تاریخی فهم از آثار ماکس وبر در ایران<strong> </strong>است. مسأله اصلی تحقیق این است که ماکس وبر چگونه در دورههای مختلف تاریخی در ایران روایت شده است؟ برمبنای یافتههای تحقیق فهم ماکس وبر در ایران در دورههای مختلف یکدست نیست. در دورۀ نخست و در ابتدای تأسیس جامعهشناسی در ایران که همزمان با غلبۀ گفتمان کنتی-دورکیمی است، ماکس وبر جایگاه قابلتوجهی در فضای دانشگاهی و حتی غیرآکادمیک نداشته است. در دوره دوم علاوه بر روایت و گفتمان پوزیتیویستی(دورکیمی) گفتمان مارکسیستی در ایران توسعه یافت و بهتدریج از برخی مفاهیم وبری و اندیشههای او برای تبیین وقایع تاریخی استفاده شد. در دورۀ سوم تحولات زیادی در عرصه داخلی و بینالمللی رخ داد. استعارهها و مفاهیم مارکسیستی کاهش و درمقابل مفاهیم وبری رونق بیشتری یافت.<br /> http://www.jsi-isa.ir/article_722216_aca644529f857fe573db2af7a9e98d27.pdfانجمن جامعه شناسی ایرانمجله جامعه شناسی ایران1735-190125220250219Sociology and its relationship with the other
(ID less as the other)جامعه شناسی و نسبت آن با دیگری (بیشناسنامهها در مقام دیگری)8910872221710.22034/jsi.2025.2031697.1722FAاحسامسلطانیدانشجو دکتری گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا همدان، ایراناسداللهنقدیاستاد گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا همدان، ایرانمحمد تقیسبزهایاستاد گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا همدان، ایران0000-0001-9635-7909Journal Article20240609People without an Identity Document (ID) Card, however, are referred to as the "other" in this article. lack of an ID card has caused them to be denied their right to human life and to be shunned by millions of people—not because they have different opinions, are male or female, or speak a different language. In spite of this, not much research has been done on the situation of this group to date, and scholars have remained silent for a long time regarding the lives of these individuals. What is the reason for Iranian sociologists' lack of attention and silence about the problems of this life—that is, the lives of others and those without identification cards? We have examined the relationship between sociology and the "other" in this article in order to provide an answer to this query. And we have discovered that some prevailing sociological patterns are the source of this silence. Actually, we have examined some of the theories of contemporary theorists in order to respond to the question above. Furthermore, this study demonstrates how mainstream sociology has always found its topic in rigid, recurring laws and regulations. It might be claimed that the focus of this sociology has always been order because of this. The "other" was the first person banished and has abandoned from this land.<br /> در مقالهی حاضر به بیشناسنامهها بهمثابه «دیگریِ آستانهای» نگریسته شده است. امروزه این گروه از هموطنان نه بهخاطر جهانبینی، جنسیت یا زبان متفاوت بلکه بهخاطر نداشتن شناسنامه به گروهی منزوی و طردشده در میان میلیونها انسان بدل شدهاند. با وجود این، تاکنون توجه چندانی به این گروه نشده است و تقریباً سکوتی همهجا حاضر در میان پژوهشگران علوم اجتماعی دربارهی گروه مورد اشاره وجود دارد. بنابراین، طرح این پرسش ضروری است: چرا جامعهشناسان ایرانی کمتر به مسائل این زندگی (زندگی دیگری/ فرد بیشناسنامه) توجه نشان دادهاند و اغلب دربارهی شیوه زندگی بیشناسنامهها سکوت کردهاند؟ در مقالهی حاضر به قصد پاسخ به این پرسش به مطالعهی نسبت میان جامعهشناسی و دیگری (آستانهای) پرداختهایم. به نظر میرسد که ریشهی این سکوت در برخی گرایشهای موجود در جامعهشناسی مسلط قابل پیگیری است. در واقع به قصد پاسخ به پرسش فوق به مطالعهی برخی از مباحث نظریهپردازان مدرن پرداختهایم و این مطالعه نشان میدهد که مهمترین مسئله برای جامعهشناسی مسلط از آغاز پیدایش این رشته کشف قوانین و قواعد ثابت و تکرارشونده بوده است و بر همین اساس میتوان گفت که این جامعهشناسی همواره سخنی دربارهی نظم بوده و هست. نخستین رانده شده از این قلمرو نیز همانا دیگری است.<br /> http://www.jsi-isa.ir/article_722217_d056c00a7190e713f38aa9e6fe1af9be.pdfانجمن جامعه شناسی ایرانمجله جامعه شناسی ایران1735-190125220250219A Sociological Study of Dialogue Problem in the Familyمطالعه جامعهشناختی مسئلهمندی گفتگو در خانواده (مورد مطالعه شهروندان منطقه 3 و 15 شهر تهران)10913072221810.22034/jsi.2025.2046551.1758FAشهلاقنبرلودانشجوی دکتری جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران، تهران-ایران؛0009-0009-7375-9011عالیهشکربیگیاستادیار گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران، تهران- ایران0000-0001-8485-7201محمدثقفیاستادیار گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران، تهران- ایران.Journal Article20241209The aim of this research is to study the sociological problematic of family conversation, which was collected using survey method and questionnaire technique. The statistical population was citizens in District 3 and 15 of Tehran and the statistical sample was 384 people, selected by cluster sampling method. The findings showed that the level of conversation in the family is average (40.4). There is a significant relationship between personality, family, economic, social and cultural barriers and family conversation. Also, in structural equations, the level of relationship between each of the problematic indicators and family conversation are respectively: personality barriers (0.42), family barriers (0.54), social barriers (0.42), cultural barriers (0.22), and economic barriers (0.55). In total, the indicators of this research affect (0.83) of the factors of problematic and family conversation, and the remaining (0.17) is affected by other factors.ریشه بسیاری از مسائل و آسیب های نهاد خانواده در ضعف یا فقدان مهارت های ارتباطی و گفتگویی است. هدف این تحقیق مطالعه جامعه شناختی مسئله مندی گفتگودرخانواده است. این تحقیق از نوع کمی است و با روش پیمایش و با استفاده از پرسشنامه انجام شده است. جامعه آماری شهروندان مناطق 3و15 شهر تهران و نمونه آماری هم 384 نفر انتخاب شدند و از روش نمونهگیری خوشهای چند مرحلهای استفاده شده است. یافتهها نشان دادکه میزان گفتگو در خانواده در حد متوسط(4/40) است. بین موانع شخصیتی، خانوادگی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی با نوع گفتگو در خانواده رابطه معناداری وجود دارد. همچنین در معادلات ساختاری میزان رابطه هر یک از شاخصهای مسئله مندی و گفتگو در خانواده به ترتیب عبارتاند از: عوامل شخصی(42/0)، عوامل خانوادگی(54/0)، عوامل اجتماعی(58/0)، عوامل فرهنگی(62/0) و عوامل اقتصادی(55/0).<br /> http://www.jsi-isa.ir/article_722218_c47db5a537ca24a56f845a48fbced247.pdfانجمن جامعه شناسی ایرانمجله جامعه شناسی ایران1735-190125220250219Sufi Islam in Kurdistan and the issue of official and popular Islamاسلام صوفیانه در کردستان و مسئلة اسلام رسمی و عامیانه13115072221910.22034/jsi.2025.2022800.1706FAسامانابراهیمزادهدانشجوی دکترای جامعهشناسی فرهنگی، دانشکدهی علوم انسانی و اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات (دانشگاه آزاد اسلامی)، تهران، ایران0009-0000-7183-5767ساراشریعتیاستادیار جامعهشناسی، دانشکدهی علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تهران، ایرانمحمدرضااخضریان کاشانیاستادیار علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانJournal Article20240213The most common theory in religious studies regarding official and popular religion considers the former as the view of the official religious institution, and the latter as the beliefs and practices prevalent among the masses. Given the lack of official religious organizations in Islamic societies, a different formulation has been proposed that considers official religion as the normative opinions of religious scholars. In the case of Kurdistan, we are faced with a different form of Islam called Sufi Islam, which poses different problems in applying the former mentioned theory. Accordingly, we have attempted to use a different analytical framework that defines the distinction between popular and official based on the form of religious experiences. To this end, we have first examined the historical processes that influenced the formation of Sufi Islam, and finally we undertook a theoretical analysis of a new formulation of the distinction between popular and official Islams<br /> رایجترین نظریهی مطالعات دین در خصوص دین رسمی و عامیانه، اولی را دیدگاه نهاد رسمی دین در مورد عقاید و اعمال مذهبی مشروع و دومی را عقاید و اعمال رایج در میان تودههای مردم میداند. نظر به نبود سازمان رسمی دینی در جوامع اسلامی، صورتبندی متفاوتی ارائه شده که دین رسمی را آرای هنجارین علمای مذهبی در مورد باورهای مذهبی مشروع میداند. در مورد کردستان با صورت متفاوتی از اسلام به نام اسلام صوفیانه طرفیم که کاربست نظریه اخیر را نیز با مشکل مواجه میکند. بر این اساس تلاش کردهایم از چارچوب تحلیلی متفاوتی استفاده کنیم که تمایز میان عامیانه و رسمی در اسلام را بر اساس شکل تجربه دینی تعریف میکند. بدین منظور ابتدا بر اساس روش تاریخی، فرآیندهای تاریخی اثرگذار بر شکلگیری اسلام صوفیانه را بررسی کردهایم و در نهایت به تحلیلی نظری در مورد صورتبندی جدیدی از تمایز میان صورتهای عامیانه و رسمی اسلام دست زدهایم<strong>.</strong><br /> http://www.jsi-isa.ir/article_722219_4dc3063d6ae285c3e218f560d842678a.pdfانجمن جامعه شناسی ایرانمجله جامعه شناسی ایران1735-190125220250219Theodor Adorno and Dallas Smythe:
Culture Industry/Consciousness Industry and the Political Economy of Media and Communicationتئودور آدورنو و دالاس اسمیت: صنعت فرهنگ / صنعت آگاهی و اقتصاد سیاسی رسانهها و ارتباطات15117472222010.22034/jsi.2025.2047233.1755FAسمانهکوهستانیدکتری جامعه شناسی فرهنگی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایرانJournal Article20241201The book «Revisiting the Frankfurt School: Essays on Culture, Media, and Theory», edited by David Berry and released in 2012, explores the Frankfurt School’s influence on the critique of contemporary culture and media. Berry, a noted expert in critical theory, references the concepts of thinkers like Adorno and Horkheimer to examine how media plays a role in perpetuating power dynamics and social control. By merging traditional theories with current topics, the book looks at the function of media in shaping identities and values, connecting the critical viewpoints of the Frankfurt School to today's challenges.<br />The current article is one of the pieces in this volume, written by Robert E. Babe, a media studies professor at Western University in Ontario. Babe, who has authored nine influential books, including «Cultural Studies and Political Economy», concentrates on analysing the connections between media, power, and societal structures in his research.<strong>توضیح سردبیر</strong><br />مفهوم "صنعت فرهنگ" که جامعه شناسان مکتب انتقادیِ فرانکفورت از پیشگامان معرفی و طرح بحث هایی در باره آن در شرایط جهان سرمایه داری پس از جنگ جهانی اول به شمار میآیند، یکی از آن دسته مفهومهای مهمی است که امروزه، در شرایط جهانی شدن و گسترش مهار ناپذیر نفوذ شبکههای اجتماعی نوین در زندگی افراد و جامعهها، برای فهم فرایندهای تحول و توسعه نظام جهانی از اهمیت تبیینی و تحلیلی زبادی برخورداراند. گو آنکه این مفهوم امروزه دیگر مفهوم نو و ناشناختهای نیست، و اگرچه برنامه کار مجله جامعه شناسی ایران اساسآ منحصر و محدود به چاب و انتشار مقالههای علمی پژوهشی در حوزه جامعه شناسی ایران است؛ اما اهمیت کاربردی مفهوم صنعت فرهنگ موجب شد که با توجه به در دست بودن برگردان فارسی قابل استفادهای از مقاله خوب و آموزندهای که رابرت بیب در باره دیدگاههای تیودور آدورنو و دالاس اسمیت در این حوزه نوشته و در آن دیدگاههای نوینی را در باره این موضوع مطرح کرده، مازاد بر تعداد مقرر مقالههای علمی - پژوهشی هر شماره ، به چاپ این مقاله در مجله جامعه شناسی ایران اقدام کنیم. امید است که این مقاله بتواند به فراهم سازی درک بهتر و روشن تری از نقش صنعت فرهنگ و صنعت آگاهی، از بعد اقتصاد سیاسی و جامعه شناسی، در جهان معاصر ما منجر شده و برای خوانندگان علاقمند مجله جامعه شناسی قابل استفاده و مفید باشد.<br /><strong>سردبیر</strong>http://www.jsi-isa.ir/article_722220_c990a05b7756baca0940b5a86765164e.pdf