انجمن جامعه شناسی ایرانمجله جامعه شناسی ایران1735-190125320250723Critical Lefebvrian Analysis of the Emerge of Abstract Space in Iran with an emphasis on the City of Tehranخوانش انتقادی لوفوری برآمدن فضای انتزاعی در ایران با تأکید بر شهر تهران53072831910.22034/jsi.2025.2032838.1726FAرسولیوسفیدانشجوی دکتری پژوهش هنر، گروه پژوهش هنر، دانشکده پژوهشهای عالی هنر و کارآفرینی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران0000-0003-4041-0824نادرشایگان فردانشیار گروه پژوهش هنر ،دانشکده پژوهشهای عالی هنر و کارآفرینی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران،0000-0003-0316-8397علیرضاخدامیاستادیار، دانشگاه آزاد اسلامی ،واحد جهرم، جهرم، ایران.0000-0003-4700-9355Journal Article20240624Lefebvre considers space as a fundamental component in the functioning and organization of society within the framework of historical models of production. In his point of view, capitalism has produced a kind of abstract space that is a reflection of the trading world. In the current research, an attempt has been made to study the formation of abstract space in Tehran and its conditions of the possibility. In Iran, the encounter with the abstract space of capitalism has occured during the Naseri Era, but due to the absence of mediators such as Law and the State, the conditions for the formation of an abstract space have not provided. Due to the Constitutional Revolution and the resulting law, as well as the formation of the modern government, these conditions have been provided, the city has dominated the rural, and capitalism begins to create its own space.<br /> آنری لوفور، در کتاب <em>تولید فضا</em>، فضا را مؤلفهای بنیادین در عملکرد و سازماندهی جامعه در چارچوب شیوههای تاریخی تولید میداند. در دیدگاه او، سرمایهداری نوعی فضای انتزاعی را تولید کرده که بازتابِ جهان داد و ستد در سطحی ملی و بینالمللی است. در پژوهش حاضر، کوشش شده است که شکلگیری فضای انتزاعی در تهران و شرایط و چگونگی امکانپذیر شدن آن از عهد ناصری تا پایان دوره پهلوی اول بررسی شود. مواجهه با فضای انتزاعی سرمایهداری در عهد ناصری رخ میدهد، اما به دلیل نبودن میانجیهایی همچون قانون و دولت، امکان شکلگیری فضای انتزاعی در ایران فراهم نمیشود. با این حال بهواسطۀ انقلاب مشروطه و قانون حاصل از آن و همچنین شکلگیریِ دولت مدرن این شرایط فراهم و نهایتاً شهر بر روستا مسلط شده و سرمایهداری از مجرای دولت و قانون شروع به خلق فضای خاص خود میکند.http://www.jsi-isa.ir/article_728319_56be0aac3119df17b6ba47cc9e4bdf9b.pdfانجمن جامعه شناسی ایرانمجله جامعه شناسی ایران1735-190125320250723Rereading the worldview of the urban middle class in the 1990s, with an analysis of the novel " Nima-ye Ghayeb "بازخوانی جهانبینی طبقه متوسط شهری در دهه هفتاد، با تحلیل رمان «نیمهی غایب»315072832010.22034/jsi.2025.2055542.1777FAحبیب الهفاضلیدانشیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران؛آرمانامیریکارشناس ارشد علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایرانJournal Article20250310The 1990s in Iran witnessed socio-political transformations following the revolution and war, transitioning toward reforms. This study, employing Lucien Goldmann’s genetic structuralism, examines Nima-ye Ghayeb to demonstrate how its anti-authoritarian structures dialectically relate to the urban middle class’s worldview. Findings reveal that the novel, through shifting perspectives and non-linear narratives, dismantles the familiar authoritarian narration of pre-revolutionary novels while emphasizing characters like Sindokht and Farah to highlight inclinations toward individuality and gender equality. Particularly in critiquing familial and social authority, it indirectly questions culturally rooted violence. Thus, Nima-ye Ghayeb not only represents the social shifts of the 1990s but also plants seeds for concepts that flourished in subsequent decades, notably in women’s rights and democratic demands.
دههی هفتاد خورشیدی در ایران، دورهای از تحولات اجتماعی و سیاسی بود که پس از انقلاب و جنگ، با گذار به اصلاحات همراه شد. این پژوهش با بهرهگیری از نظریهی ساختارگرایی تکوینی لوسین گلدمن به بررسی رمان «نیمه غایب» میپردازد تا نشان دهد چگونه ساختارهای اقتدارستیز این رمان، رابطهای دیالکتیک با جهانبینی طبقهی متوسط شهری دارد. یافتههای پژوهش نشان میدهند که «حسین سناپور» در رمان «نیمه غایب» از طریق تغییر نظرگاهها و روایتهای غیرخطی، نهتنها اقتدارگرایی آشنای راوی در رمانهای پیش از انقلاب را درهم میشکند، بلکه با برجستهسازی شخصیتهای زنی چون سیندخت و فرح، گرایش به فردیت و برابری جنسیتی را پررنگ میکند. این رمان، بهویژه در نقد اقتدار خانوادگی و اجتماعی، بهطور غیرمستقیم خشونتهای ریشهدار در سنت فرهنگی را نیز زیر سؤال میبرد تا در نهایت نهتنها تحولات اجتماعی دههی هفتاد را نمایندگی کند، بلکه بذر مفاهیمی را بکارد که در دهههای بعدی، بهویژه در حوزهی مطالبات زنان و دموکراسی، شکوفا شدند.http://www.jsi-isa.ir/article_728320_47e6b64dfd3c41b5a816d502169775fb.pdfانجمن جامعه شناسی ایرانمجله جامعه شناسی ایران1735-190125320250723The Associational Experiences of Iranian Female Students:
A Gendered Standpoint (2000-2020)تجربۀ فعالیت تشکلی دختران دانشجو در دهههای هشتاد و نود شمسی با تأکید بر جنسیت517572832210.22034/jsi.2025.2028728.1716FAخدیجهکشاورزاستادیار جامعهشناسی مؤسسۀ مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، تهران، ایرانمیناعزیزیدکتری جامعهشناسی سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران0009-0007-6570-3494شقایقیوسفی مقدمدانشجوی دکتری جامعهشناسی فرهنگی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایرانJournal Article20240511This article explores the experiences of female university students—using feminist standpoint theory—who were members of various student organizations and associations during the first and second decades of the 21st century. Using a qualitative approach and purposive sampling, semi-structured interviews were conducted with 27 female students from Tehran University, Amirkabir University, and Alzahra University. These students were primarily members of Islamic associations, the student Basij, student union councils, and scientific associations. Thematic analysis of the data reveals that pre-existing structures of organizations reinforce gender bias, with women largely overlooked in organizational interaction. Meanwhile, male students actively lobby with university professors and officials to shape their positions. Although membership benefits are more accessible to men, participating in student organizations and associations remains an empowering experience for girls, even in the most conservative ones. Despite existing gender stereotypes and discrimination, girls' involvement in organizational activities and their presence in leadership positions has increased during the 2010s. Despite the growing awareness of gender issues over time, in the late 2010s, the organizational workspace became more restricted and constrained. The findings suggest that the stagnation and inactivity in university associations exposed female students to greater experiences of pressure and exclusion compared to male students.مقالۀ حاضر به مطالعۀ تجربیات دخترانی میپردازد که در دهههای هشتاد و نود شمسی عضو انواع تشکلها و انجمنهای دانشجویی بودهاند. در این پژوهش با استفاده از نظریۀ دیدگاه و استراتژی فمینیستی، بهطور هدفمند با 27 نفر از دانشجویان دختر دانشگاههای تهران، امیرکبیر و الزهرا که از اعضای تشکلهای انجمناسلامی، بسیج دانشجویی، شورای صنفی و انجمنهای علمی بودند، مصاحبۀ نیمهساختاریافته انجام شدهاست. تحلیل تماتیک دادهها نشان میدهد که ساختارهای از پیش موجود تشکلها مقوم جنسیتزدگی است و زنان در برهمکنش های تشکلی عمدتاً نادیده گرفته میشوند، در حالی که لابیهای مردانۀ دانشجویان پسر با استادان و مسئولان دانشگاه برسازندۀ موقعیت فرادست و آیندهساز برای آنان است. با آنکه رانت عضویت در تشکلها برای مردان بیشتر است، اما تجربۀ عضویت در انجمنها و تشکلهای دانشجویی برای دختران، حتی در محافظهکارترین آنها، تجربهای توانمندساز است و بهرغم کلیشهها و تبعیضهای جنسیتیِ همچنان موجود، فعالیت تشکلی و نیز تصدی سمتها در میان دختران در دهۀ نود بیشتر شدهاست. با وجود افزایش آگاهیهای جنسیتی در گذر زمان، در سالهای انتهایی دهۀ نود فضای کار تشکلی محدودتر و بستهتر شده است. یافتهها نشان میدهند که رکود و انفعال در حیات انجمنی دانشگاه دختران را بیش از پسران در معرض تجربۀ فشار و طرد قرار میدهد.<br /> http://www.jsi-isa.ir/article_728322_0668992bb607ea434a405abd6868e42a.pdfانجمن جامعه شناسی ایرانمجله جامعه شناسی ایران1735-190125320250723Students' Lived Experience of the Suicide Phenomenon: A Phenomenological Studyواکاوی تجربه زیسته دانشجویان از پدیده خودکشی: پژوهشی پدیدارشناختی779972832310.22034/jsi.2025.2043473.1746FAبابکمحبیاندانشجوی دکتری تخصصی، گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران0000-0003-0327-0308علیعیسی زادگاناستاد، گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران0000-0002-0846-3128اسماعیلسلیمانیدانشیار، گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایرانJournal Article20241015The present study aimed to analyze the lived experience of students with suicidal tendencies from the phenomenon of suicide. This study was of an interpretive type and its approach was qualitative and in accordance with the phenomenological method. Potential participants of the study included all students in Mashhad in 2025 who had suicidal thoughts. The participants of the study included 11 students from Mashhad who were selected using purposive sampling and sampling continued until theoretical saturation. The data collection tool was a semi-structured interview. The data obtained were analyzed using the content analysis technique using MAXQDA 2024 software. The reliability of the results was verified with the Lincoln and Guba criteria. The results of the interview analysis showed that students' lived experience of the suicide phenomenon can be presented in the form of 4 organizing themes and 16 basic themes, which include intrapersonal suffering, meaningfulness of suicide, interpersonal suffering, and perceived lack of meaningfulness.
مطالعه حاضر با هدف واکاوی تجربه زیسته داننشجویان دارای تمایل به خودکشی از پدیدهی خودکشی بود. این پژوهش از نوع تفسیری و رویکرد آن کیفی و مطابق با روش پدیدارشناسی انجام شد. مشارکتکنندگان بالقوه پژوهش شامل تمامی دانشجویان شهر مشهد در سال 1403 بود که دارای افکار خودکشی بودند. مشارکتکنندگان پژوهش شامل 11 نفر از دانشجویان شهر مشهد بود که با روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند و نمونهگیری تا حد اشباع نظری ادامه داشت. ابزار گردآوری دادهها، مصاحبهنیمهساختار یافته بود. دادههای حاصل با تکنیک تحلیل مضمون از نوع کلایزی و با استفاده از نرمافزار MAXQDA 2024 انجام شد. قابلیت اعتماد نتایج با ملاکهای لینکلن و گوبا احراز شد. نتایج حاصل از تحلیل مصاحبهها نشان داد که تجربه زیسته دانشجویان از پدیده خودکشی در قالب 4 مضمون سازماندهنده و 16 مضمون پایه قابل طرح است که این مضامین سازماندهنده شامل رنج درونفردی، معنامندی خودکشی، رنج بین فردی و فقدان معنامندی ادراک شده هستند.http://www.jsi-isa.ir/article_728323_9436100e8d280e0b696cb9b85a294a75.pdfانجمن جامعه شناسی ایرانمجله جامعه شناسی ایران1735-190125320250723Rethinking the Nation-Building Project in Iranبازاندیشی پروژه ملتسازی در ایران10112372832510.22034/jsi.2025.2032363.1724FAسیدشمس الدینصادقیدانشیار گروه علوم سیاسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.مسعوداخوان کاظمیاستاد گروه علوم سیاسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.کامرانلطفیاستادیار گروه علوم سیاسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایرانJournal Article20240622In Iran, due to reasons such as the weakness in the lack of civil movements and organizations, the divergence of subcultures, the lack of a vision based on a written program in order to design and explain an appropriate model of nation-building, and Such other cases, the nation-building project has always remained unsuccessful and incomplete, and we have always witnessed that this category has not progressed in parallel with state-building. In fact, the nation is a soft and abstract concept, and creating a nation structure requires providing specific materials and materials in order to establish the form of a sustainable nation and bring it to the forefront. These infrastructures can be described in dimensions and indicators such as the state of social communications, ease of movement of elites, integration in the fields of culture and language, strengthening and rationalizing bureaucratic processes, in order to complete the nation-building project. Accordingly, the main question of this research is: based on what model can the development of the nation and the nation-building process in Iran be designed and explained? In response to this assumption, it can be proposed that the development of the nation requires the existence of infrastructures and mechanisms based on considering it as a project in various cultural, social and political dimensions, appropriate to the structure and context of Iranian society, by the government, elites, civil institutions, parties, organizations and the people. It should be noted that this research, using the causal method and utilizing the theoretical framework of nation-building by Karl Deutsch, seeks to explain this issue and answer the main question of the research, namely the failure to realize a new model of nation-buildingدر کشور ایران بهدلایلی چون ضعف در فقدان جریانها و تشکلهای مدنی، واگرایی خرده فرهنگها، فقدان نگاه مبتنی بر برنامهای مدون در راستای طراحی و تبیین الگویی مناسب از ملتسازی و مواردی دیگر از این دست، پروژه ملتسازی ناکام و ناتمام باقی مانده است و همواره شاهد آن بودهایم که این مقوله بهموازات دولتسازی، پیشنرفته است. در واقع، ملت مفهومی نرم افزاری و انتزاعی است و ایجاد سازه ملت، مستلزم فراهم کردن مواد و مصالح خاصی است تا بتوان قالب یک ملت پایدار را پایهگذاری کرد و آن را بهمنصه ظهور رساند. این زیرساختها را میتوان در ابعاد و شاخصهایی نظیر وضعیت ارتباطات اجتماعی، سهولت درگردش نخبگانی، یکپارچگی در حوزههای فرهنگی و زبان، تقویت و عقلانیسازی روندهای بروکراتیک، عنوان کرد تا پروژه ملتسازی تکمیل شود. بر همین اساس، پرسش اصلی این تحقیق آن است که تکوین ملت و فراگرد ملتسازی در ایران را بر مبنای چه الگویی میتوان طراحی و تبیین کرد؟ در پاسخ این پیش فرض را میتوان طرح کردکه لازمه تکوین ملت، وجود زیرساختها و سازوکارهایی مبتنی بر تلقی نمودن آن بهمثابه یک پروژه در ابعاد مختلف فرهنگی، اجتماعی و سیاسی متناسب با ساختار و بافتار جامعه ایران، توسط دولت نخبگان، نهادهایمدنی، احزاب، تشکلها و مردم است. این تحقیق با استفاده از روش عِلّی و بهرهگیری از چارچوب نظری ملتسازی کارلدویچ بهدنبال تبیین این مسئله و پاسخ بهسئوال اصلی تحقیق یعنی ناکامی در امر تحقق الگویی نو از ملتسازی انجام شده است. http://www.jsi-isa.ir/article_728325_23dc6988564340f99c9126309ec12ccc.pdfانجمن جامعه شناسی ایرانمجله جامعه شناسی ایران1735-190125320250723Analyzing the Effect of Youth Value Structure on the Tendency to Cohabitationتأثیر ساختار ارزشی جوانان بر گرایش به همباشی12514872832610.22034/jsi.2025.2053255.1772FAفیروزهفیروزسازمان اسناد و کتابخانه ملی ایرانباقرساروخانیعضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهرانطهمورثشیریعضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزJournal Article20250215Cohabitation, as one of the new forms of imformal marriage, has become an important social issue in recent years, especially among young people, due to the changes in the value and normative structures of societies. The aim of this article is to analyze the effect of the value structure of young people on the tendency to cohabitation. The qualitative research method is using the grounded theory method and the data collection tool is interviews. The statistical population of experts and specialists in the field of family, who were selected using purposeful sampling of 20 people, was analyzed with three-stage open, selective and axial coding, from which 117 concepts, 30 categories and 14 themes were extracted. The central phenomenon of "unstable couplehood" was selected. The findings showed that cohabitation in Iran is not simply the result of the conscious and free choice of young people, but is the product of the conflict between traditional structures and the requirements of the modern world. This phenomenon is a reflection of an incomplete value transitionهمباشی یکی ازشکل های نوین زندگی مشترک است که در سالهای اخیر بهویژه در میان جوانان، با توجه به تغییر ساختارهای ارزشی و هنجاری جوامع، به یک مسئله اجتماعی مهم تبدیل شده است. هدف مقاله حاضر تحلیل تأثیر ساختار ارزشی جوانان بر گرایش به همباشی است. روش تحقیق کیفی با استفاده از روش نظریه زمینه ای است و ابزار گردآوری دادهها مصاحبه است. جامعه آماری خبرگان و متخصصان حوزه خانواده اند که با استفاده از نمونه گیری هدفمند 20 نفر انتخاب شدند. داده ها با کدگذاری سه مرحله ای باز، انتخابی و محوری تحلیل شدند که 117 مفهوم ،30 مقوله و 14 مضمون از آن ها مستخرج شد. پدیده مرکزی «زوجیت بی ثبات» انتخاب گردید. یافته ها نشان داد همباشی در ایران نه صرفاً برآمده از انتخاب آگاهانه و آزادانه جوانان که محصول تعارض ساختارهای سنتی با الزامات جهان مدرن است. این پدیده بازتابی از گذار ارزشی ناقص ارزیابی شده است.
http://www.jsi-isa.ir/article_728326_c617e1819c57981b43afcc0c56b33ade.pdf