انجمن جامعه شناسی ایران مجله جامعه شناسی ایران 1735-1901 20 2 2019 06 22 A Critical Look at Weber’s Interpretative Sociology and Applying His Approach in Research on Historical Sociology of Iranian Society نگاهی نقادانه بر جامعه‌شناسی تفسیری ماکس وبر و آموزه‌های آن برای پژوهش در جامعه‌شناسی تاریخی ایران 4 25 43310 10.22034/jsi.2020.43310 FA فرهنگ ارشاد استاد دانشگاه شهید چمران اهواز Journal Article 2020 07 12 The main aim of this paper is formulating a theoretical framework, by getting help from Weber’s approach, to apply it while studying the comparative historical sociology of Iranian society. In the first part of the paper, it is attempted to have a selective review of the theoretical perspective of Max Weber. In this review, in addition to concentrate on the epistemology of modernity and rationality as the main concepts of Weber’s sociology, we considered some important subjects such as the typology of social actions, the interpretative understanding of social facts and the valuable advice of Weberian ideal types. We think that the interpretative understanding of weber’s approach would help us to extend and deepen our understanding of Iranian comparative historical sociology. To obtain satisfactory methodological and theoretical achievements, we studied Weber’s works critically, examined some works on Iran’s social history, and reviewed our long experience of teaching historical sociology. Therefore this paper has attempted to concentrate on the distinguished Weber’s doctrine of ideal types. For us, this doctrine is still a suitable research guideline to prepare an interpretative analysis in historical sociology on the present Iranian society. منظور از تدوین این نوشتار، فراهم نمودن بستری است برای بهرهگیری از آموزههای ماکس وبر در مطالعات بومی جامعهشناسی تاریخی- تطبیقی جامعه ایرانی. موضوع اصلی مقاله، بهکارگیری برخی مفاهیم و رهنمودهای جامعهشناختی وبر در تحقیقات جامعهشناسی تاریخی ایران است. در این نوشتار، نخست بهبازاندیشی گزینشی و گذرا در دستگاه نظری ماکس وبر پرداخته شده است. هرچند کوشش در معرفتشناسی مدرنیته و عقلانیت بهمثابه بستر اصلی جامعهشناسی وبر شناخته شده است، اما در نظام فکری او موضوعهایی مانند سنخبندی کنشهای اجتماعی، فهم تفسیری کنش و واقعیات اجتماعی در چارچوب نمونههای مثالی و توسعه جامعهشناسی تفسیری بهحوزه جامعهشناسی تاریخی از محورهای اصلی جامعهشناسی وبر شناسایی شده است. روش پژوهش در این موضوع، مطالعه انتقادی آثار وبر و مقایسه دستاوردهای این تلاش با آگاهیهای قبلی نویسنده در زمینه تاریخ تحولات اجتماعی در ایران است که بیش از دو دهه موضوع تدریس پژوهشگر در دانشگاه بوده است. در مطالعه حاضر کوشش شده با تمرکز بیشتر بر آموزه مشهور وبر با عنوان نمونههای مثالی و رهنمودهای او در تحلیل و تفسیر مباحث جامعهشناسی تاریخی، راهی متناسب با مقتضیات جامعه ایرانی در محمل تاریخ کشورمان و انجام مطالعهای نظاممند دراین باره بیابیم.

http://www.jsi-isa.ir/article_43310_d9a85435764da8e0d2abf374d6238402.pdf

انجمن جامعه شناسی ایران مجله جامعه شناسی ایران 1735-1901 20 2 2019 06 22 Weber, Popper and the Methodology of the Social Science: a Comparison from a Critical Rationalist Perspective وبر و پوپر و روش‌شناسی علوم اجتماعی: یک مقایسه از منظر عقلانیت نقاد 26 64 43311 10.22034/jsi.2020.43311 FA علی پایا مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور (ایران)، کالج اسلامی وابسته به دانشگاه میدلسکس (انگلستان) Journal Article 2020 07 12 Max Weber and Karl Popper have both written about the logic and methodology of the social sciences. A number of Western scholars have compared the views of these two thinkers on issues related to the methodology of the social sciences. The aim of the present paper is to present a critical comparative analysis of the efficacy of the two models for the methodology of the social sciences by Weber and Popper. There is evidence that suggests that Popper was aware of Weber’s views on the social sciences and its methodological characteristics. It would, therefore, not be farfetched to surmise that Popper has developed his own methodological model for the social sciences in light of what he had perceived to be the shortcomings of Weber’s model. The main argument of the present paper is that Popper’s methodological model for the social sciences provides a much more effective theoretical tool for social sciences researchers than that of Weber’s. ماکس وبر و کارل پوپر هر دو باره منطق و روششناسی علوم اجتماعی سخن گفتهاند. شماری از محققان غربی بهمقایسه میان دیدگاههای این دو متفکر در باره روششناسی علوم اجتماعی پرداختهاند. هدف مقاله کنونی ارائه تحلیلی نقادانه از میزان کارآیی دو مدلی است که بهوسیله وبر و پوپر برای بهره گیری از علوم اجتماعی پیشنهاد شده است. شواهدی وجود دارد که نشان میهد پوپر از دیدگاه وبر درباره علوم اجتماعی مطلع بوده است و بنابراین میتوان حدس زد که او مدل خود را با توجه بهکاستیهای مدل وبر به گونه ای تکمیل کرده است که از آن نقایص عاری باشد. استدلال مقاله آن است که مدل پوپر در قیاس با مدل پیشنهادی وبر ابزاری بهمراتب کارآمدتر در اختیار محققان در حوزه علوم اجتماعی قرار میدهد.

http://www.jsi-isa.ir/article_43311_67a381bd43fbf14a0a122b8ae1bb271a.pdf

انجمن جامعه شناسی ایران مجله جامعه شناسی ایران 1735-1901 20 2 2019 06 22 Criticism of Weber’s Expositors’ Ideas on Ideal Types نقد شارحین وبر از شرح اصطلاح سنخ آرمانی و گونه‌های نخ آرمانی 65 75 43312 10.22034/jsi.2020.43312 FA سید ابوالحسن تنهایی هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز Journal Article 2020 07 12 This short article has attempted to show how the most important term in Weber’s methodology, ideal types had been interpreted incorrectly by the expositors of his ideas. As a result, his ideal type has been limited to only two types: sociological ideal type and historical ideal type. And contrary to what Weber has said Methodology of Social Sciences, these two types are often given a subjective interpretation by the expositors. این مقاله کوتاه در شرح این مطلب میکوشد که مهمترین اصطلاح تخصصی وبر در جستار روششناسی، یعنی سنخ آرمانی، در شرح و تفصیل شارحین دچار ابهامهای فراوانی گردیده است، بهگونهای که نه فقط سنخهای آرمانی وبر تنها به دو سنخ آرمانی محدود شده (سنخ آرمانی تاریخی و جامعهشناختی)، به استثنای دست کم سه منبع،بلکه نام یا عنوان هر دو یا سه سنخ، برخلاف متن کتاب روششناسی وبر و زیر تاثیرات معرفتشناختی شارحین متن وبر برسازی دو اصطلاح یاد شد] سنخهای آرمانی تاریخی و جامعهشناختی دچار سلیقه سازی شارحین شده است.

http://www.jsi-isa.ir/article_43312_5ea8a1f62e96aa638379b4cdd5090013.pdf

انجمن جامعه شناسی ایران مجله جامعه شناسی ایران 1735-1901 20 2 2019 06 22 Weber’s comparative -Historical sociology, general theory and some consideration on orientalist discourse in Iran جامعه‌شناسی تاریخی– تطبیقی ماکس وبر، تئوری عام و برخی ملاحظات در مورد گفتمان شرق‌شناسی در ایران 76 99 43313 10.22034/jsi.2020.43313 FA رضا عظیمی هیآت علمی دانشگاه خوارزمی Journal Article 2020 07 12 Max Weber is one of the most important founders of historical sociology. Not only, he emphasized the historical study of social problems, but also he seriously pursued a comparative approach. He developed his work with a focus on capitalism and an emphasis on the process of rationalization. The main point here is that weber sought to reconcile the interpretation with explanation, and specificity with general issues. For him, objectivity in the social sciences was important. In this article, we did three jobs. First, we discussed his efforts to describe, explain, and generalize a phenomenon in historical sociology by examining his methodological works. Second, we examined the main difference between Weber’s point of view and the oriental discourse. Finally, we argued that in order to avoid reducing the Western modernity to construction, one should use Weber’s ideal type - contrary to the theory of discourse. ماکس وبر از جمله بنیانگذاران عمده در جامعهشناسی تاریخی است. او نه تنها دغدغه بررسی “تاریخی" مسائل اجتماعی را داشت، بلکه این امر را بهجد بهصورت "تطبیقی" پیگیری مینمود و آثار خود را با محوریت سرمایه داری غربی و با تاکید بر فرایند عقلانی شدن پی می‌گرفت. نکته اساسی که در این میان مطرح است، این است که وبر در تمام پروژه خود سعی نمود بین تفسیرگرایی در نظریه و کار تطبیقی در پژوهش، بین تفسیر و تبیین، بین خاص بودگی و امر عام آشتی برقرار کند، برای او عینیت در علوم انسانی بسیار مهم بود. بهعبارتی دیگر وبر سعی مینمود با ایجاد یک تعریف مشخص-بهشکل نوعهای مثالی- نگاه ژنریک خود از پدیده مورد نظر را بهدست دهد، در این نوشته سعی میشود: نخست؛ با نگاه بهمقالات روشی وبر، کار فکری و تلاش وی در زمینه توصیف، تبیین، تطبیق و تعمیم در جامعهشناسی تاریخی بحث شود، دوم؛ با بررسی ریشههای گفتمان شرقشناسی، تفاوتهای اساسی نگاه وبر با گفتمان شرقشناسی مورد بررسی قرار گیرد و سوم؛ با اشاره به وضعیت فعلی جامعهشناسی تاریخی ایران، بحث خواهد شد که : برخلاف نظریه گفتمان میتوان با بازگشت بهایده نوعهای مثالی وبر که در جامعهشناسی تاریخی ارائه داد ه است، هم نظریه عام و هم نظریه خاص در مطالعات تاریخی را لحاظ کرد، امر "تطبیق"، "نقد" و "عینیت" را نیز همچنان مد نظر قرار داد تا کلیت تجدد غربی به "برساخت" فرو کاسته نشود.

http://www.jsi-isa.ir/article_43313_6eae7bd9224c4843dbc95c0401c417a1.pdf

انجمن جامعه شناسی ایران مجله جامعه شناسی ایران 1735-1901 20 2 2019 06 22 Weber's Methodological Indicators in Recognizing Iran's Social Problems شاخص‌های روش‌شناسی وبر در شناخت مسایل اجتماعی ایران 100 113 43314 10.22034/jsi.2020.43314 FA بتول محمودمولائی‌کرمانی دانشجوی دکترای تخصصی جامعه‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد حسین میرزایی هیئت علمی و استادیار جامعه‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد مجتبی میرزایی دانشجوی دکترای تخصصی جامعه‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2020 07 12 Max Weber attempted to link the German idealist tradition to the positivist approach. His methodology examines human behavior in an interpretative manner. For Weber, the behavior is a purely mechanical bodily movement to the individual and has special meaning to him. Only when the individual's behavior is meaningful, rational, and interpretive is its action. The purpose of this article was to examine Weber's methodology and extract its important characteristics to better understand and analyze social problems. To do this, we used a documentary method. The following characteristics of his methodology emerged from our analysis: social and natural phenomena differ in their methods, believing that phenomena are multi-dimensional, focusing on probability and the relationship between micro and macro levels, paying attention to the importance of qualitative and quantitative methods, creating ideal types, examining the factors and consequences of social problems, and using an interdisciplinary approach. وبر تلاش نمود که ضمن تاکید سنت ایده‌آلیستی آلمانی بر ذهن، آن را بهرویکرد اثباتی و پوزیتویستی نیز پیوند زند. روش‌شناسی وبر، بهشیوه تفهمی و تفسیری بهرفتار انسان می‌پردازد و چه بسا از نظر وبر، کردار، زمانی رفتار انسانی محسوب می‌شود که دارای ویژگی و مشخصه عقلانیت باشد. در روش‌شناسی وی ویژگی‌های رفتار انسانی زمانی قابل بررسی و ادراک است که قابل تفسیر نیز باشند. هدف این مقاله بررسی روش‌شناسی وبر بهمنظور استخراج مهمترین ویژگی‌های آن بود تا با استفاده از آنها بهگونه‌ای بهتر بتوان بهشناخت و تحلیل مسایل اجتماعی پرداخت. روش مورد استفاده در این تحقیق اسنادی می‌باشد و تلاش گردید تا با کندوکاو هرچه بیشتر بتوان بهشناخت بیشتر ویژگی‌های روش‌شناسی وی پی برد. در نهایت ویژگی‌هایی چون تفکیک پدیده اجتماعی و طبیعی از حیث ماهیت و روش خاص مطالعه، چند بعدی دیدن پدیده‌ها، توجه بهبحث احتمال در روابط بین پدیدهها، حرکت بین سطوح خرد و کلان پدیده‌ها، تاکید همزمان بر روش‌های کمی و کیفی، ساخت ابزار مفهومی و نمونه‌های مثالی، توجه بهموضوع ارزش در تحقیقات، اتخاذ رویکرد بینارشتهای در تحلیل‌ها و در نظر گرفتن بسترهای پنهان اما موثر و تاثیرگذار در بروز پدیده‌های اجتماعی و متعهد بودن بهفهم مساله، شناخت علل و پیامدهای آن از نکات ارزشمند قابل استفاده در بررسی مسایل جامعه ایرانی است.

http://www.jsi-isa.ir/article_43314_61c2bdccde74c93ef80c2f0077c07d77.pdf

انجمن جامعه شناسی ایران مجله جامعه شناسی ایران 1735-1901 20 2 2019 06 22 Non-Eurocentric View on Classical Sociologists; Examining Shariati's Reading of Weber نگاهی غیر یورو سنتریک به کلاسیک‌های جامعه‌شناسی باز خوانی قرائت شریعتی از ماکس وبر 114 124 43315 10.22034/jsi.2020.43315 FA سید جواد میری هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعت فرهنگی Journal Article 2020 07 12 Could we talk about Shariati's reading of Max Weber? Many believe that Shariati was not a sociologist. His work is considered to have had a negative impact on the development of sociological imagination in Iran. Shariati's approach to Weber can be examined in two ways: one is to what extent has Shariati been influenced by Weber and could he be considered as a Weberian sociologist? The second way of dealing with Shariati and his relation to Max Weber could be that Shariati had a "Shariatiesque reading of Weber that was inconsistent with Eurocentric readings? Is Shariati's understanding of Weber consistent with the text or is Shariati's Weber a Shariatiesque construct? Questions like these that deal with hermeneutics need to be analyzed in depth. آیا می‌توان سخن از خوانش شریعتی از ماکس وبر به میان آورد؟ بسیاری معتقدند که شریعتی نه تنها جامعه‌شناس نبود بل آثارش به صورت بنیادین بر رشد تخیل جامعه شناختی در ایران تاثیر سلبی گذاشت و یکی از موانع عمده در بسط علوم اجتماعی بوده است. پرداختن شریعتی به وبر را به دو گونه می‌توان مورد بررسی قرار داد: یکی به این صورت که شریعتی تا چه پایه تحت تاثیر وبر بوده است و آیا می‌توان او را یک جامعه‌شناس وبری قلمداد کرد؟ صورت دوم از پرداختن به شریعتی و نسبتش با ماکس وبر می‌تواند این‌گونه باشد که شریعتی خوانشی "شریعتی وارانه" از وبر داشت که با خوانش‌های یوروسنتریک همخوانی ندارد؟. آیا فهم شریعتی از وبر منطبق بر متن بوده است یا وبری که شریعتی برساخته است وبرِ شریعتی است؟ پرسش هایی از این دست که ناظر بر هرمنوتیک است نیاز به واکاوی دارد.

http://www.jsi-isa.ir/article_43315_59a1893346dbabd82e3aefb7039788d6.pdf