انجمن جامعه شناسی ایران مجله جامعه شناسی ایران 1735-1901 20 3 2019 09 23 Epistemological Foundation of the Muslim Experts' Ideal: Weberian Distinction between Value-relation and Value Judgment بنیاد‌های معرفت‌شناختی آرمان متخصص مسلمان؛ تفکیک ربط ارزشی از حکم ارزشی 3 23 44349 10.22034/jsi.2019.44349 FA محمدجواد اسماعیلی عضو هیأت علمی دانشگاه شهیدبهشتی Journal Article 2020 08 17 This article seeks to identify and formulate the epistemological foundation of the Muslim experts' ideal. The ideal in Iran, especially after the Islamic Revolution, was raised as a solution to the gap between seminary school and university. However, this ideal has been pursued by administrative plans and regulations, religious programs, documentation, and focusing on institutionalization, organization, and council. This research which was conducted using a library method analyzed Weber's theory of knowledge and value. We argue that the Weberian distinction between value-relation and value judgment can be used by Muslim experts as a base. Accordingly, to this distinction, the engagement of religious and cultural values of Muslim experts in academic and non-academic activities is legitimate. این مقاله بهدنبال تدوین بنیانهای معرفتشناختی آرمان «متخصص مسلمان» است. این آرمان در ایران در یک فرایند تاریخیِ درازمدت بهویژه بعد از انقلاب اسلامی بهعنوان آرمان آموزش عالی تکوین یافته و پاسخی است به شکاف بین نظام قدمایی حوزه علمیه و نظام جدید دانشگاه. اما پیگیری این آرمان بیشتر از طریق تصمیمهای دولتی و اداری و ابلاغ دستورعملهای اجرایی و تأکید بر «نهادسازی، ایجاد سازمان و معاونت، تشکیل شورا، تولید سند، تهیه آیین‌نامه و برگزاری برنامههای مذهبی» بروز یافته است. این مقاله که با استفاده از روش مطالعه کتابخانهای به تحلیل نظریه دانش و ارزش ماکس وبر پرداخته، مدعی است با درنظرگرفتن تفکیک وبریِ «ربط ارزشی» از «حکم ارزشی» بهعنوان اصل بنیادین آرمان متخصص مسلمان، حضور ارزشهای دینی در فعالیتهای علمی و غیرعلمی متخصص مسلمان بلامانع و مشروع است.

http://www.jsi-isa.ir/article_44349_ec2951e5afb60d72a4a3e0be6d3e9c0a.pdf

انجمن جامعه شناسی ایران مجله جامعه شناسی ایران 1735-1901 20 3 2019 09 23 A Study on the rationality of Cognitive Value and How to Achieve it in Max Weber's View (The Analysis of the Gray Region) بررسی عقلانیت ارزش‌شناختی و چگونگی حصول آن در اندیشه ماکس وبر"تجزیه و تحلیل منطقه خاکستری" 24 58 44350 10.22034/jsi.2019.44350 FA غلامرضا جمشیدیها عضو هیأت علمی دانشگاه تهران زینب نادی دانشجوی دکترای دانشگاه تهران Journal Article 2020 08 17 The notion of rationality and its related issues are some of the broadest intellectual challenges in the modern age. For most of the social theorists, rationality as one of the main characteristics of the modern world helps to experience a rich and full life. What is certain is that there is no unanimity in the debate of rationality, and every thinker prefers a type of rationality. German scholar, Max Weber, is one of the thinkers who have theorized on the rationality of cognitive value. The present paper examined Weber's ideas on reason and its relation with value and analyzed how to achieve it using the documentary method. Findings show that in Weber's opinion, when the value orientations within intrinsic rationality, whether in the moral realm or in other realms, turns into theoretical rationality and their inner integrity increases. Thus, these orientations become ordinary world view. In this way, the rationality of cognitive value is realized and actions are done based on this rationality. According to Weber, the tension between the different realms is affected by the conflict between instrumental rationality and cognitive value rationality. مقوله عقلانیت به همراه موضوعات فراورده آن، از فراخ‌ترین چالشگاه فکری عصر مدرن است. بنا به قول نظریهپردازان، تمامیِ همِ عقلانیت که از ویژگیهای برجسته دنیای نوین است یر حسن تدبیر حیات استوار است. آنچه مسلم است بر سر بحث عقلانیت اتفاق آرا وجود نداشته و هر متفکری از ظن خود نوع یا انواعی از آن را یار بی مثل و مانند و تدبیر برای حسن جریان حیات آدمی میپندارد. از جمله متفکرانی که در مبحث عقلانیت نظریهپردازی کرده است ماکس وبر است که بیش از از پیش با مبحث عقلانیت ابزاری شناخته شده، در حالی که وبر به حق یکی از جمله نظریهپردازان معرفی عقلانیت ارزششناختی است. مقاله حاضر با استفاده از روش پژوهش اسنادی به بررسی دیدگاه وبر در خصوص عقل و ارتباط آن با ارزش یا همان عقلانیت ارزششناختی پرداخته و چگونگی حصول آن را مورد واکاوی قرار داده. نتایج حکایت از آن دارد که از نظر وبر هنگامی که جهتگیریهای ارزشی درون یک عقلانیت ذاتی خواه در قلمرو اخلاقی باشد و خواه در قلمروهای دیگر، شانیت عقلانیت نظری را پیدا میکند و جامعیت و یکپارچگی درونیشان افزایش مییابد. در نهایت عقلانی شده و به تدریج ارتباطی منسجم با یکدیگر مییابند و به طور سلسله مراتبی در ذیل ارزشی نهایی قرار گرفته و تبدیل به جهانبینی‌های عرفی یا دینی میشوند. در چنین شرایطی عقلانیت ارزششناختی محقق شده و عمل و کنش بر این مبنا صورت میگیرد، از نظر وبر، در حقیقت تنش میان قلمروهای مختلف تحت الشعاع تضاد و ستیزه بین دو نوع عقلانیت ابزاری و ارزششناختی و در نهایت تقابل میان دین و دنیاست.

http://www.jsi-isa.ir/article_44350_60ee359582a2c4a96c99ce202b939161.pdf

انجمن جامعه شناسی ایران مجله جامعه شناسی ایران 1735-1901 20 3 2019 09 23 Formalization of Weber's Theory of Charisma صورت‌بندی جامعه‌شناختی تئوری کاریزمای وبر 59 87 44351 10.22034/jsi.2019.44351 FA مجید فولادیان عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد Journal Article 2020 08 17 In this research, we attempted to determine the conceptual and theoretical gaps in Weber's theory of charismatic leadership and construct an ideal type of charismatic leadership using Weber's ideal type. This new ideal type must be sociological and have the empirical-historical test capability. Accordingly, first we examined the theoretical ambiguities in Weber's theory of charisma. Secondly, based on Weber's views and those of his main commentators, we constructed two main approaches to charisma. Focusing on individual characteristics, the first approach tries to explain the causes of charisma. The second approach focuses more on the followers' perceptions and responses to charisma, as well as on the objective and subjective conditions of charisma formation. It has been argued that a follower-oriented approach is a sociological approach that can be examined experimentally. In this approach, the validity of charisma stems from the approval and acceptance of followers. In addition, the followers look for a charismatic savior in certain psychological conditions. Thus, changes, social crises, and structural changes in society are considered to be the main causes of the emergence of charismatic leaders. در این پژوهش سعی شده است شکاف‌های مفهومی و نظری تئوری رهبری کاریزمای وبر مشخص شود و سپس، براساس روش تیپ ایده‌آل وبری به برساخت تیپ ایده‌آلی از رهبری کاریزمایی اقدام شود که در حوزة جامعه‌شناسی بوده و قابلیت آزمون تجربی-تاریخی داشته باشد. براین‌اساس، ابتدا به بررسی چرایی وجود ابهام‌های نظری در تئوری کاریزمای وبر پرداخته شده است. سپس، براساس آرای وبر و شارحان اصلی او سعی شده است دو رویکرد اصلی به مسئلة کاریزما به‌صورتی منسجم سنخ‌بندی و برساخت شود: رویکرد اول مطالعاتی هستند که بیشتر به صفات و ویژگی‏های فردی پرداخته‏اند و سعی کرده‏اند دلایل ظهور کاریزما را در فرد صاحب‌کاریزما بجویند؛ رویکرد دوم مطالعاتی هستند که بیشتر به دریافت‏های پیروان و پاسخ نگرشی و رفتاری آن‌ها به کاریزما و همچنین، شرایط عینی و ذهنی شکل‏گیری کاریزما پرداخته‏اند. در انتها استدلال شده است که رویکرد پیرومحور، رویکردی جامعه‌شناختی است و به لحاظ تجربی قابل‌بررسی است. در این رویکرد اساس بحث بر تلقی پیروان از رهبر کاریزمایی قرار دارد و اعتبار کاریزما از تأیید و قبول پیروان نشأت می‌گیرد. افزون بر این، پیروان در شرایط خاصی از نظر روحی و روانی به‌دنبال منجی و کاریزما هستند و وضعیت روانی خود را ناشی از شرایط بحرانی اجتماعی می‌دانند؛ بنابراین، تغییرات، بحران‌های اجتماعی و تحولات ساختاریِ اجتماعی و نهادهای ناشی از آن، زمینه و علت اصلی ظهور رهبران کاریزماتیک قلمداد می‏شوند.

http://www.jsi-isa.ir/article_44351_676a50b58679afc0e573776d7cbb3835.pdf

انجمن جامعه شناسی ایران مجله جامعه شناسی ایران 1735-1901 20 3 2019 09 23 Max Weber's Ideal Type as an Analytical Tool For Ashura Rites سنخ آرمانی ماکس وبر، ابزاری تحلیلی برای گونه‎شناسی مناسک سوگواری‎های عاشورا 88 118 44352 10.22034/jsi.2019.44352 FA جمشید میرزایی دانشجوی دکتری جامعه‎شناسی( گرایش مسائل اجتماعی) دانشگاه تهران و مدرس گروه علوم اجتماعی دانشگاه فرهنگیان Journal Article 2020 08 17 Considering the importance of Ashura in the culture of Iranian society, the present research attempted to study the Ashura rituals with the help of one of the prominent analytical tools in the social sciences, the Weberian concept of "Ideal type". The questions of the study are: whether the ideal type of Weber can be adapted to the rites of Ashura mourning? What are the most important empirical findings of this concept in the field of Ashura mourning? Our research method was the qualitative method and the research strategy was the abductive strategy. That is, to understand the actors' actions and to classify them, we employ a dynamic approach to the problem of research. To gather the data, we used theoretical sampling and interviewed 32 respondents. In addition, a thematic analysis technique (coding operation, data classification, etc.) was used to achieve an analytical typology. The findings showed that mourners' actions can be grouped under four types: traditionalists, formalists, ethnocentric and religious modernists. These four types are different in terms of the discourse, the purpose, the amount of television access, the main characters of the assemblies, the basics, and the audience. Of course, this typology is a descriptive-analytic study of actors of these rituals and does not necessarily mean that all the characteristics mentioned are found only in one type or that there is an exact boundary between them. با نگاهی تاریخی - اجتماعی به جامعه ایران می‌توان به این باور رسید که مناسک عاشورا و سوگواری‏های محرّم جزء لاینفک فرهنگ این سرزمین محسوب می‌شود و می‌توان آن‏ها را از زوایای مختلف مورد بررسی قرار داد. با توجه به جایگاه محرم و عاشورا در تاریخِ اجتماعی و فرهنگ جامعه ایران، در نوشتار پژوهشی حاضر سعی بر این است که مناسک عاشورا با کمک یکی از ابزارهای تحلیلی برجسته در علوم اجتماعی یعنی مفهوم وبری «ایده‎آل تایپ» بررسی شوند. از نظر وبر«هر سنخ آرمانی با تأکیدی یک‏جانبه بر یک یا چند دیدگاه و با ترکیب شمار بسیاری پدیده‏های فردی انضمامی پراکنده و جدا و کم وبیش موجود و گاهی غایب ساخته می‎شود که مطابق با آن دیدگاه‏های تأکیدشده یک‏جانبه و در قالب یک سازه تحلیلی یکپارچه‏ای مرتب می‎شوند. این سازه ذهنی را در مفهوم خالصش در هیچ کجای واقعیت به صورت تجربی نمی‏توان یافت...» با این اوصاف مسئله اصلی پژوهش حاضر این است که آیا مفهوم سنخ آرمانی وبر قابل انطباق بر مناسک سوگواری‎های عاشورا هست؟ مهم‎ترین یافته‏های کاربست تجربی این مفهوم در عرصه‎ سوگواری‏های عاشورا چیست؟ روش پژوهشی ما در اینجا با توجه به ماهیت پژوهش، روش کیفی و استراتژی پژوهش، استراتژی استفهامی است. یعنی برای تفهم کنشِ کنشگران و سنخبندی آن‏ها، روشی متناسب با مسئله پژوهش، مجموعه‌ای پویا از روش‌های کیفی (مشاهده مشارکتی، تکنیک مصاحبه عمقی، سنجش‌های غیرمزاحمی) را به کار بسته‏ایم. برای نمونه‌های مورد بررسی از روش نمونهگیری نظری استفاده شده و معیار اشباع نظری، ملاک توقف مصاحبه بوده که بر این اساس با 32 نفر مصاحبه صورت گرفته است. برای تحلیل دادهها، از تکنیک تحلیل مضمون (کدگذاری، طبقه‌بندی داده‌ها و الگویابی درون- داده‌ای و برون- داده‌ای) استفاده شده تا به یک گونه‏شناسی تحلیلی دست یافت. یافته‏های پژوهش نشان می‏دهد که جمعوری شده جکه می‌توان کنش‏های سوگواران را با عنایت به مفهوم سنخ آرمانی در چهار شکل: 1. سنت‌گرایان،2. شکل‌گرایان (فرم‌گرایان)،3. قومیت‌گرایان و4. نوگرایان دینی صورتبندی کرد. این چهار تیپ سوگواری از حیث گفتمان غالب، میزان استفاده از ساز و برگ در سوگواری‎ها، هدف غالب، میزان دسترسی به صدا و سیما، چهره اصلی مجلس، پایگاه اصلی، ادبیات غالب، مخاطبان، زیست‎جهان، نوع اقتدار حاکم بر فضای سوگواری و... دارای تمایزات عمده‏ای هستند. البته این سنخ آرمانی یک مطالعه توصیفی- تحلیلی و صورت‏برداری از کنشگران این مناسک و مراسم می‌باشد و الزاماً به این معنی نیست که تمامی‌ مختصات ذکر شده فقط در یک تیپ یافت می‌شود یا مرز دقیقی بین آن‌ها وجود دارد.

http://www.jsi-isa.ir/article_44352_89ad49151f7fe46a62314005263bdbc4.pdf

انجمن جامعه شناسی ایران مجله جامعه شناسی ایران 1735-1901 20 3 2019 09 23 Charisma and Quasi-charisma A Critical Review of Weber's Charismatic Policy Theory کاریزما و شبه کاریزما مروری انتقادی بر نظریه‌ سیاستِ کاریزماتیک وبر 119 141 44353 10.22034/jsi.2019.44353 FA مهسا اسداله‌نژاد دانشجویِ دکتریِ جامعه‌شناسی سیاسی دانشگاه تربیت مدرس Journal Article 2020 08 17 In the Persian-speaking world, Weber is mainly known by Parsons' influential interpretation of his political sociology. Meaning that in our social science literature, Weber is described as the theorist of bureaucracy and iron cage. Weber's political sociology has received little attention comparing with charisma and its creative power. In this paper, we attempted to show how Weber interpreted people's creative power in modern politics. This interpretation opposed the importance of bureaucracy and helped emerge the quasi-charisma within a parliamentary and legal system. Focusing on the meaning of and origin of charisma, we argued that Weber's favorable modern politics was not a bureaucratic politics but a charismatic one. For this reason, we examined Weber's texts and commentaries. In the end, the impasse of Weber's conceptual system on the relation of parliament and charisma is explored. غالباً در زبان فارسی وبر از طریق پارسونز و تفسیر وی از جامعه‌شناسی سیاسی او شناخته شده‌است. بدین‌ ترتیب ماکس وبر در ادبیاتِ علوم اجتماعیِ ما عموماً به‌عنوانِ فردی که نظریه‌پرداز بوروکراسی و قفس آهنینِ آن است معرفی‌ گردیده‌. جامعه‌شناسیِ سیاسی وبر در نسبت با معنایِ کاریزما[1] و قدرتِ خلاق‌ِ آن کم‌تر مورد توجه قرار گرفته یا به صورتِ منفک از نظریه‌ بوروکراسی ترسیم شده‌است. در این متن تلاش شده تا نشان داده شود که وبر چه تفسیری از قدرتِ خلاقه مردم در سیاستِ مدرن داشت. تفسیری که در مخالفت با اهمیتِ بوروکراسی قرار می‌گرفت و در عوض راه به بازکردنِ فضایی برای ظهورِ شبه‌کاریزما[2] درون یک نظامِ پارلمانی و قانونی می‌بُرد. در این تفسیر سعی بر آن است تا تدقیق نظری در خصوصِ معنا، ریشه‌ها و دلالت‌هایِ کاریزما صورت گیرد و نشان داده‌ شود که سیاستِ مطلوبِ مدرنِ وبری نه یک سیاستِ بوروکراتیک که یک سیاستِ کاریزماتیک است. در این مسیر متون خودِ وبر و شرح‌هایی که سیاست کاریزماتیک را برجسته ساخته، مطالعه شده‌اند. در انتهای متن نیز بن‌بستِ منظومه‌ مفهومی وبر در نسبت پارلمان با کاریزما واکاویده شده‌است.

http://www.jsi-isa.ir/article_44353_3abb61db6353550532091da125a41c32.pdf

انجمن جامعه شناسی ایران مجله جامعه شناسی ایران 1735-1901 20 3 2019 09 23 From Max Weber (1946) H. Gerth and C. Wright Mills. Oxford university Press مرور کتاب دین، قدرت، جامعه، اثرِ ماکس وبر ترجمه احمد تدین، انتشارات هرمس، چاپ ششم، 1394 142 153 44354 10.22034/jsi.2019.44354 FA فرهنگ ارشاد استاد دانشگاه شهید چمران اهواز Journal Article 2020 08 17 چکیده ندارد چکیده ندارد چکیده نداردچکیده ندارد چکیده ندارد اثری که در نوشتار حاضر معرفی و بررسی میشود مجموعه مقالاتی از ماکس وبر است که از میان آثار این جامعهشناس کلاسیک و نامدار آلمانی انتخاب شده است. گزینش این مطالب که در اصل بهزبان آلمانی بوده از سوی هنس گِرث و سی. رایت میلز (به عنوان ویراستاران)[1]، گردآوری و به زبان انگلیسی ترجمه و برای نخستین بار در سال 1946 (با عنوان: از ماکس وبر[2]) به وسیلۀ موسسه انتشاراتی دانشگاه آکسفورد منتشر شده و در سالهای بعد، بهخاطر اهمیت آن چندین بار بهچاپ مجدد رسیده است.ترجمه این اثر به فارسی از روی نسخه انگلیسی چاپ سال 1977 صورت گرفته که بهوسیلۀ موسسه انتشاراتی روتلج منتشر شده و به فارسی با عنوان: دین، قدرت، جامعه انتشار یافته است. در نوشتاری که در اینجا و بهعنوان مرور کتاب[3] تدوین شده ممکن است خواننده انتظار داشته باشد که از همان آغاز به تلخیص و معرفی اثرِ موضوع بررسی (نظریات ماکس وبر) پرداخته شود ولی از آنجا که ویراستاران در بخش مقدماتی (که نزدیک به 100 صفحه کتاب را در بر گرفته) به شرح زندگی علمی وبر و مواضع و تحول فکری او پرداختهاند، در این نوشتار نیز همین رویه بهکار گرفته شده و در واقع تمامی مطالبی در اینجا که ارائه میشود با مرور کتابی بهدست آمده که عنوان آن در پیشانی این نوشتار ذکر شده است و البته همه این تلخیص و نیز بخش کوتاه پایانی، بههدف بررسی و معرفی کتابی مطرح شده که موضوع این نوشتار است. [1]. H. H. Gerth and C. Wright Mills [2]. From Max Weber, 1946, Oxford University Press. [3]. book review (چنانکه در مجلات علمی جهان متداول است).

http://www.jsi-isa.ir/article_44354_2ca08d883dbcb8270601ac798440314d.pdf