1
استادیار، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی
2
دانشجوی دکترای جامعهشناسی، دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی
چکیده
هدف این مقاله کاربست نظریة "هژمونی" گرامشی برای بررسی رابطة نیروهای ملی و مذهبی، و شناخت شالودة اجتماعی روابط تعارضآمیز این نیروها در متن تحولات دورة نخستوزیری دکترمصدق است. این بررسی براساس شواهد و دادههای تاریخی نشان میدهد منازعة نیروهای ملی و مذهبی بر سر هژمونی از عوامل مؤثر بر فروپاشی جبهةملی و سرنگونی دولت دکترمصدق بود. از آنجاییکه کشمکشهای سیاسی به تنهایی نقش کلیدی نداشتهاند، در اینجا کشمکشهای سیاسی در متن منازعة هژمونیک نیروهای ملی و مذهبی تحلیل شدهاند. افزون بر این، منازعة هژمونیک نیروهای ملی و مذهبی بر اساس تمایزی تحلیل میشود که گرامشی بین "رهبری سیاسی" و "رهبری اخلاقی ـ فکری" مطرح کرده است. یافتهها نشان میدهند که منازعة آیتاللهکاشانی و دکترمصدق بر سر "رهبری سیاسی" جنبش ملی، و همچنین منازعة گروههای ملی و مذهبی بر سر "رهبری اخلاقی فکری" نقش مهمی در تغییر موازنة نیروهای اجتماعی و شکلگیری ائتلاف ضدمصدقی در واپسین روزهای مرداد 1332 داشته است. درعینحال، این منازعة هژمونیک بحران عمیقتری را نیز در جامعة ایران آشکار ساخت: بحران هژمونی، بحران ناشی از دورة گذار از یک "جامعة سنتی" به یک "جامعة متوسط جدید بود که خودش را در تکثر منازعات هژمونیک نیروهای ملی و مذهبی نمایان ساخت.
جواهریپور,مهرداد و صفایی,رضا . (1395). منازعة هژمونیک نیروهای ملی و مذهبی و تأثیر آن در فروپاشی جبهةملی اول (1328ـ1332). مجله جامعه شناسی ایران, 17(1,2), 5-30.
MLA
جواهریپور,مهرداد , و صفایی,رضا . "منازعة هژمونیک نیروهای ملی و مذهبی و تأثیر آن در فروپاشی جبهةملی اول (1328ـ1332)", مجله جامعه شناسی ایران, 17, 1,2, 1395, 5-30.
HARVARD
جواهریپور مهرداد, صفایی رضا. (1395). 'منازعة هژمونیک نیروهای ملی و مذهبی و تأثیر آن در فروپاشی جبهةملی اول (1328ـ1332)', مجله جامعه شناسی ایران, 17(1,2), pp. 5-30.
CHICAGO
مهرداد جواهریپور و رضا صفایی, "منازعة هژمونیک نیروهای ملی و مذهبی و تأثیر آن در فروپاشی جبهةملی اول (1328ـ1332)," مجله جامعه شناسی ایران, 17 1,2 (1395): 5-30,
VANCOUVER
جواهریپور مهرداد, صفایی رضا. منازعة هژمونیک نیروهای ملی و مذهبی و تأثیر آن در فروپاشی جبهةملی اول (1328ـ1332). مجله جامعه شناسی ایران, 1395; 17(1,2): 5-30.
