Feudalism, Nation-State or National State: Analysis of Intellectual’s Interpretation of the Modern State in Qajar Era

Authors

chief of kurdistan PNU.

/10.22034/jsi.2021.538957.1476
Abstract
The main question of the present study is to analyze the concept of the modern state in the thinkers’ thoughts of the Qajar era and their normative view on the definition of the scope and framework of the modern state. Using historical sociology, this paper attempted to recognize the state-building trends and investigate the mental-intellectual structure of Iranian intellectuals about state and politics in the Qajar period. The analysis of the available documents reveals that the practices such as eliminating opposition groups and centralizing power, modernizing the judiciary or reforming the structure of the army, and even entering the global economic system, by themselves could not result in the formation of a state. In contrast, the issue of territorialization and the accumulation of capital in modern Persia were central in the state-building process. In addition, Mirza MalekomKhan, a leading intellectual in the Constitutional era, enlightened the nature of the state and its mechanisms by emphasizing the monopoly of power, the establishment of an efficient court, the restructuring of the army, and the need for national unity. It is important to note that MalekomKhan’s ideas about the intellectual basis of modern state overlap with Charles Tilly’s; they both believed that in multi-ethnic societies such as Iran, building a national state based on a territory like the United States and Switzerland is more suitable.

Keywords


احمدی، یعقوب (1399)، بنیان­های فرهنگی سیاست: تاملات نظری، تهران: نشر کویر.
اسکینر، کوئنتین (1392)، بنیادهای اندیشه سیاسی مدرن، ترجمه کاظم فیروزمند، تهران: انتشارات آگاه، جلد دوم.
اسمیت،آنتونی. دی (1383) ناسیونالیسم: نظریه، ایدئولوژی، تاریخ، ترجمه منصورانصاری،تهران: مطالعات ملی.
اعتمادالسلطنه، محمدحسن خان (1346)، مرآت البلدان (مرآت البلدان ناصری)، به کوشش پرتو نوری علا و محمدعلی سپانلو، تهران، اسفار.
افضلی، رسول (1382)، آسیبشناسی دولت مدرن در ایران، دانشگاه تهران: دانشکده حقوق و علوم سیاسی (مقطع دکتری).
امین‌الدوله، میرزاعلی خان (1370)، خاطرات سیاسی، به کوشش حافظ فرمانفرمائیان، تهران: امبرکبیر، چاپ هشتم.
آبراهامیان، یرواند (1381)، تاریخ ایران مدرن، ترجمه محمدابراهیم فتاحی، تهران: نشر نی، چاپ هشتم.
آخوندزاده، میرزا فتحعلی (1351)، مقالات، گردآوردۀ باقر مؤمنی، تهران: چاپخانۀ زیبا.
آخوندزاده، میرزا فتحعلی (1355)، مقالات فارسی، گردآورنده حمید محمدزاده، تهران: انتشارات نگاه، چاپ اول.
آخوندزاده، میرزا فتحعلی (1364)، مکتوبات، مقدمه و تصحیح و تجدید نظر از م. صبحدم، بی جا، انتشارات مرد امروز.
آخوندزاده، میرزا فتحعلی (1395)، مکتوبات کمال الدوله، به اهتمام علی اصغر حقدار، بی جا، باشگاه ادبیات.
آدمیت، فریدون (1349)، اندیشه‌های میرزا فتحعلی آخوندزاده، تهران: انتشارات خوارزمی،چاپ اول.
آدمیت، فریدون (1357)، اندیشه‌های میرزا آقاخان کرمانی، تهران: انتشارات پیام، چاپ دوم.
آزاد ارمکی، تقی؛ نصرتی‌نژاد، فرهاد (1389)، تبیین جامعه‌شناختی شکل‌گیری دولت مطلقه در ایران، مجله مسائل اجتماعی ایران، سال اول، شماره 1، صص 7ـ35.
آشتیانی، علی (1367)، جامعه‌شناسی سه دورۀ تاریخ روشنفکری ایران معاصر، فصلنامۀ کنکاش، دفتر 2 و 3.
بامداد، مهدی (1371)، شرح حال رجال ایران، تهران: زوّار، جلد پنجم، چاپ چهارم.
بدیع، برتران؛ بیرن بوم، پییر (1392)، جامعه‌شناسی دولت، ترجمه احمد نقیب زاده، تهران: نشر قومس، چاپ دوم.
بشیریه، حسین (1394)، موانع توسعۀ سیاسی در ایران، تهران: نشر گام نو، چاپ نهم.
پوجیّ، جانفرانکو (1388)، نظریه‌های تشکیل دولت، مجموعه مقالات «راهنمای جامعه‌شناسی سیاسی»، ویرایش کیت نش و آلن اسکات، ترجمۀ قدیر نصری و محمدعلی قاسمی، تهران: نشر پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی، چاپ اول. 
پوجّی، جانفرانکو (1398)، تکوین دولت مدرن، درآمدی جامعه‌شناختی، ترجمۀ بهزاد باشی، تهران: انتشارات آگه.
تیلی، چارلز (1392) جامعه‌شناسی تحولات تاریخی، ترجمه یعقوب احمدی، تهران: نشر کویر.
راش، مایکل (1391)؛ جامعه و سیاست، مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی، ترجمۀ منوچهر صبوری، تهران: انتشارات سمت، چاپ دهم.
راوندی، مرتضی (1359)، تاریخ اجتماعی ایران، شیوۀ حکومت و سازمان سیاسی و اداری بعد از اسلام، تهران: انتشارات امیرکبیر، ج چهارم.
راوندی، مرتضی (1994)، تاریخ اجتماعی ایران، تاریخ فلسفه در ایران، آمریکا، سنخوزه: انتشارات زمانه، ج دهم.
رائین، اسماعیل (1353)، میرزا ملکم خان، زندگی و کوشش‌های سیاسی او، تهران: بنگاه مطبوعاتی صفیعلیشاه.
رضاقلی، علی (1392)، جامعه‌شناسی خودکامگی، تحلیل جامعه‌شناختی ضحاک ماردوش، تهران: نشر نی.
رحمانی زاده دهکردی، حمیدرضا؛ زنجانی، محمدمهدی (1395)، دولت مدرن و خودکامگی، بررسی موردی دولت رضاشاه، فصلنامه دولت پژوهی، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، سال دوم، شماره 6، تابستان 1395: 175ـ212.
سیف، احمد (1373)، اقتصاد ایران در قرن نوزدهم، تهران: نشر چشمه.
شمیم، علی اصغر (1370)، ایران در دورة سلطنت قاجار، قرن سیزدهم و نیمه اول قرن چهاردهم، تهران: نشر مدبر.
ضیاء ابراهیمی، رضا (1396)، پیدایش ناسیونالیسم ایرانی، نژاد و سیاست بی جا سازی، ترجمۀ حسن افشار، تهران: نشر مرکز، چاپ اول.
علوی تبار، علیرضا (1376)، روشنفکران ایرانی، مدرنیته و غرب، ماهنامه کیان، شمارۀ 36.
فاضلی، نعمت الله؛ سلیمانی قره‌گل، هادی (1391)، نقش روشنفکران اواخر دورۀ قاجار در شکل‌گیری نخستین دولت مدرن در ایران، مجله علمی ـ پژوهشی جامعه‌شناسی تاریخی، دورۀ 4، شمارۀ 2، صص، 1ـ45.
قاضی‌مرادی، حسن (1399)، نوسازی ایرانی در عصر مشروطۀ ایرانی، تهران: نشر اختران، چاپ یکم.
کاتوزیان، محمدعلی همایون (1392)، تضاد دولت و ملت، نظریۀ تاریخ و سیاست در ایران، ترجمۀ علیرضا طیب، تهران: نشر نی، چاپ دهم.
کاظم زاده ایرانشهر، حسین (1363)، مجلۀ ایرانشهر، به کوشش جواد اقبال، تهران: انتشارات اقبال، جلد دوم، چاول.
کرمانی، میرزا آقاخان (1324)، آیینه سکندری، تهران: وزارت معارف، چاپ سنگی.
کرمانی، میرزا آقاخان (بی‌تا ـ الف)؛ صد خطابه، ویراستار محمدجعفر محجوب، بی‌جا، شرکت کتاب.
کرمانی، میرزا آقاخان (بی‌تا ـ ب)؛ سه مکتوب، بی‌جا، بی‌نا(خارج از کشور).
گیدنز، آنتونی (1393)، چشم اندازهای جهانی، ترجمۀ محمدرضا جلایی پور، تهران: طرح نو، چاپ چهارم.
مالشویچ، سنیشا (1396) هویت به مثابه ایدئولوژی، ترجمه یعقوب احمدی، تهران: نشر کویر
مستشارالدوله، یوسف بن کاظم (میرزا یوسف خان) (1386)، رسالۀ موسوم به: یک کلمه، به اهتمام علیرضا دولتشاهی، تهران: نشر بال، چاپ اول.
مستوفی، عبدالله (1384)، شرح زندگانی من یا تاریخ اجتماعی و اداری دورۀ قاجاریه، تهران: زوار، جلد اول، چاپ پنجم.
مکى، حسین (1362)، تاریخ بیست ساله ایران، تهران: نشر ناشر، جلد 6.
ملک‌زاده، مهدی (1363)، تاریخ انقلاب مشروطیت ایران، تهران، انتشارات علمی.
ملکم‌خان، میرزا ناظم الدوله (1327)، مجموعۀ آثار، تدوین و تنظیم محیط طباطبایی، انتشارات علمی، تهران: چاول.
ملکم‌خان، میرزا ناظم الدوله (1381)، رساله‌های میرزا ملکم‌خان ناظم الدوله، گردآوری و مقدمه از حجت ا... اصیل، تهران، نشر: نی، چ اول.  
میرسپاسی، علی (1394)، تأملی در مدرنیته ایرانی، ترجمۀ جلال توکلیان، تهران: نشر ثالث، چاپ دوم. 
نفیسی، سعید (1383)، تاریخ اجتماعی و سیاسی ایران در دورۀ معاصر، تهران: اهورا، چاپ اول. 
نورایی، فرشته (1352)، تحقیق در افکار ملکم خان ناظم الدوله، تهران: انتشارات جیبی، چاپ اول.
وینسنت، اندرو (1394)، نظریه‌های دولت، ترجمۀ حسین بشیریه، تهران: نشر نی، چاپ دهم.
هدایت، رضاقلی خان (1339)، روضة الصفای ناصری، قم: خیام و پیروز، ج 10.
هدایت، مهدی قلی (مخبرالسلطنه) (1344)، خاطرات و خطرات (توش‌های از شش پادشاه و گوش‌های از دوران زندگی من)، تهران: زوار.
 
Abrahamian, Ervand (1974), Oriental Despotism: The Case of Qajar Iran, in International Journal of Middle East Studies, volume 5, number 1, pp. 3-31.
Bauman, Z. (1987), Legislators and Interpreters. Cambridge: Polity.
Bluntschli, Johann Kaspar, (2000), The Theory of the State, Ontario, by Batoche Books.
Gellner, Ernest, (1997), Nationalism, London, Weidenfeld & Nicolson.
Giddens, A. (1985), The nation-state and Violence, London, Cambridge, Polity Press, First Edition.
Giddens, A. (1987), Social Theory and Modern Sociology, Stanford University Press, Stanford, California.
Gramsci, A. (1971), Selections from the Prison Notebooks. London: Lawrence and Wishar.
Held, David (1995), The Development of the Modern State, in Formation of Modernity, edited by Stuart Hall &Bram Gieben, Open University, Book I, Chapter II, pp. 71-125. 
Katouzian, Homa (2004), The Short-Term Society: A Study in the Problems of Long-Term Political and Economic Development in Iran, Middle Eastern Studies. Vol. 40. No 1, pp. 1-22
Pierson, Christopher (2004), The Modern State, London, published in the Taylor & Francis e-Library, Second Edition.
Smith, A. D. (1986), State-making and nation-building, in J. A. Hall (ed.) States in History. Oxford: Blackwell.
Tilly, Charles, (1990), Coercion, Capital, and European States, AD 990-1992. Blackwell Publishing, Cambridge MA in Oxford UK.
Wallerstein, Immanuel (1979), The Capitalist Economy, Cambridge, Cambridge University Press.