رژیم سیاستگذاری اجتماعی شهری و طرد اجتماعی؛ روایت زدودن بدن و فقر از شهر

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

پژوهشگر پژوهشکده مطالعات و سیاستگذاری اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده
جریان اصلی جامعه‌شناسی، صورتبندی انتقادی از مساله طردشدگان شهری ندارد؛ نگاهی آسیب‌شناختی به فقرای شهری و نظرگاهی هنجاری و پزشکی به «بدن» اتخاذ می‌کند. خوانش انتقادی اما، با تمرکز بر سیاستگذاری‌های اجتماعی شهریِ موجد طرد گروه‌های اجتماعی، صورتبندی جدیدی از مساله شهری و طردشدگان از شهر را امکانپذیر می‌کند که همزمان، خشم اخلاقی فروخفته‌ی طردشدگان، ‌رسمیت می‌یابد و مکانیسم‌های برسازنده‌ی معیارِ «بدن غیرمعلول» را هویدا می‌سازد و اینکه چگونه «بدن»‌های غیرهمخوان با این هنجار و توامان فقرای شهری نیز، از دستورکار سیاستگذاری شهری حذف می‌شوند. از این رو، طردشدگان از شهر با وجود بازدارنده‌های محیطی و اجتماعی-اقتصادی موجود، به کنشگرانی عاصی و خشمگین بدل می‌شوند که نوعی هرمنوتیک ویرانگر را در قبال حیات شهری می‌پرورانند.
روش تحقیق کیفی است و با مصاحبه، مشاهده، اقتباس از پژوهش‌های پیشین، تجربه زیسته پژوهشگر با فرودستان شهری و برداشت از رمان صورت گرفته است. سازماندهی داده‌ها در قالب روایت‌هایی از جنس «رمان اجتماعی» و بازسازی جامعه‌شناختیِ داده‌هاست و به‌منظور تحصیل عینیت روایت‌ها، نظرات افراد درگیر وضعیت‌های مشابهِ توصیف‌شده در روایت و یا پژوهشگران این حوزه، گرفته‌شده و بازخوردها نیز در روایت نهایی، آمده است. نکته آخر، شهر برای طبقات‌ برخوردار جامعه و بدن‌های نا معلول ساخته می‌شود و طردشدگان شهری متناسب با موقعیت هرمنوتیک فرودستی که در حیات شهری بدانها تخصیص داده‌شده، عموماً از خلال کردارهای روزمره و بواسطه‌ی حضور در فضاهای شهری، با بازدارنده‌های متنوعی روبرو می‌شوند و شهر و مواهب زندگی شهری برایشان، «دست‌نیافتنی‌تر» شده و موجد خشمی اخلاقی از جامعه و اتخاذ هرمنوتیک ویرانگر توسط آنها، خواهد شد.
 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


احمدی، کامیل (1398)، یغمای کودکی؛ پژوهشی در باب شناخت، پیش‌گیری و کنترل پدیده زباله‌گردی کودکان در تهران. انجمن حمایت از حقوق کودکان و نوجوانان.
ایثاری، مریم و شجاعی‌زند، علیرضا (1398). «زمینه‌ها و فرایندهای شکل‌گیری زیست غیررسمی زباله‌گردی: مطالعۀ موردی کارگران افغانستانی در تهران». بررسی مسائل اجتماعی ایران. دانشگاه تهران. دوره10، شماره1. صص: 63-95.
ایثاری، مریم و شجاعی‌زند، علیرضا (1399). «سیاست‌های شهری و زیست غیررسمی زباله‌گردی در تهران». مطالعات جامعه‌شناختی شهری. دانشگاه آزاد اسلامی واحد دهاقان. دوره 10، شماره 34. صص: 1-32.
پاسترناک، بوریس (1400)، دکتر ژیواگو. مترجم، علی‌اصغر خبره‌زاده. تهران: انتشارات نگاه.
پروین، ستار؛ مرادی، علیرضا؛ دنیایی، ام‌کلثوم و داوودی، مریم (1397)، «مهاجرت و زباله‌گردی، به مثابه شیوه نوظهور زیست شهری». دو فصلنامه مطالعات جمعیتی. دوره 4، شماره 1. صص: 199-228.
دریفوس، هیوبرت (1399)، در-جهان-بودن؛ شرحی بر قسمت نخست وجود و زمان هایدگر. مترجم، زکیه آزادانی. تهران: نشر نی، چاپ اول.
دیکچ، مصطفی (1401). خشم شهری: شورش طردشدگان. مترجم‌ها، مجید ابراهیم‌پور، بنفشه خسروی و نیما شکرایی. تهران: انتشارات چرخ،
سلطانی، شاهین؛ تکیان، امیرحسین؛ علی‌‌اکبری، ساری؛ کمالی، محمد؛ مجدزاده، سیدرضا و بهزاد کرمی‌متین (1398)، «چرا مسائل سلامت افراد دارای ناتوانی در دستورکار سیاستگذاران قرار نمی‌گیرد؟: یک مطالعه کیفی از منظر سیاستگذاران». فصلنامه آرشیو توانبخشی. تابستان. دوره20، ش2.
منوری، نوح (1400)، موانع سازمانی و سیاستی بهینه‌سازی خدمات شهری تهران برای افراد دارای‌معلولیت. دفتر مطالعات اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران با همکاری دانشگاه تهران. منتشر نشده. 
هایدگر، مارتین (1389)، هستی و زمان. مترجم، سیاوش جمادی. تهران: انتشارات ققنوس.
 
Kautzer, Chad. (2015). Radical philosophy: an introduction. Paradigm Publishers
Kazepov, Yuri; Barberis, Eduardo; Cucca; Roberta and Elisabetta, Mocca. (2022). Handbook on Urban Social Policies: International Perspectives on Multilevel Governance and Local Welfare. Edward Elgar Publishing.
Fulcher, Gillian. (2016). Disabling Policies? A Comparative Approach to Education Policy and Disability. Routledge. Pages: 302.
Giddens, A. (1984). The Constitution of Society: Outline of the Theory of Structuration. Polity Press.
Hassenpflug, Dieter. (2011). Once Again: Can Urban Space Be Read? In Reading the City Developing Urban Hermeneutics/ Stadt lessen Beiträge zu einer urbanen Hermeneutik. Verlag der Bauhaus-Universität Weimar.
Hughes, Gordon. (2005). A Suitable Case for Treatment? Constructions of Disability. In Saraga, E. (ed), embodying the social: constructions of difference. London and New York. Routledge.
Leder, Drew. (1990). The Absent Body. The university of Chicago press. 
Lehtinen, S. (2020). Editorial Introduction to the Topical Issue "Philosophy of the City". OPEN PHILOSOPHY, 3(1): 730-735.
Moore, Barrington. (1978). Injustice. The Social Bases of Obedience and Revolt. White Plains, N.Y.: M. E. Sharpe.
Paterson, Kevin & Hughes, Bill. (1999). Disability Studies and Phenomenology: the carnal politics of everyday life. Disability & Society. Vol. 14, No. 5, pp. 597- 610.
Pathirane, Henrik. (2020). Philosophical Hermeneutics and Urban Encounters. OPEN PHILOSOPHY; 3: 478–492.
Ranci, Costanzo; Brandsen, Taco; and Sabatinelli; Stefania. (2014). New Social Risks and the Role of Local Welfare: An Introduction. In “Social Vulnerability in European Cities: The Role of Local Welfare in Times of Crisis”. Publisher: Palgrave Mc Millan.
Ranci, Costanzo; and Maestripieri, Lara. (2022). Localizing New Social Risks. In Handbook on Urban Social Policies: International Perspectives on Multilevel Governance and Local. Edward Elgar Publishing.
Saldana, J. (2016), The Coding Manual for Qualitative Researchers. SAGE Publications.