بازاندیشی یادگیری در عصر پساانسانی: یک مرور نظام‌مند تلفیقی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه تعاون و رفاه اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

10.22034/jsi.2026.2098103.1854
چکیده
فناوری‌های نوین، یادگیری را دگرگون کرده‌اند؛ اما پژوهش‌های آموزشی همچنان فناوری را خنثی می‌بینند و پیامدهای ژرف آن بر شهروندی و رفاه را نادیده می‌گیرند. این پژوهش با مرور نظام‌مند تلفیقی (PRISMA 2020)، ۲۷ مطالعه را از ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۴ تحلیل کرده است. یافته‌ها سه جهش پارادایمی را آشکار می‌سازد: از نگاه ابزاری به نگاه شبکه‌ای و سپس داده‌محور-سیاسی. دو غفلت راهبردی شناسایی شد: نادیده‌انگاری اقتصاد سیاسی فناوری آموزشی و حذف فرهنگ‌های محلی. مقاله استدلال می‌کند که یادگیری در عصر سایبورگ، پدیده‌ای بدن‌مند، داده‌مند و قدرت‌مند است و بازتعریف آن، پیامدهای عینی برای رفاه دارد: عدالت داده‌ای، حقوق شناختی، معلمی به‌مثابه میانجی انتقادی، و مشارکت خانواده و جامعه در سیاست‌گذاری. غفلت از این ابعاد، نظام رفاه را به ماشین بازتولید نابرابری الگوریتمی بدل می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات