A historical analysis of Max Weber's works and understanding in Iran

Author

Associate Professor. Faculty of Literature and Humanities. Guilan University. Rasht. Iran.

10.22034/jsi.2025.2030075.1719
Abstract
Max Weber is a multidisciplinary thinker. The aim of this article is to historically examine and understand Max Weber's works in Iran. The main question of the research is how Max Weber has been narrated in different historical periods in Iran? Based on the research findings, the understanding of Max Weber in Iran is not the same in different periods. At the beginning of the establishment of sociology in Iran and the predominance of the Komtian-Durkheimian discourse, Max Weber did not have a significant position in the academic and non-academic environment. In the second period, in addition to the narrative and positivist discourse (Durkheimian), Marxist discourse in Iran, and gradually some of Weber's concepts and ideas were used to explain historical events In the third period, many developments took place in the internal and international fields. Marxist metaphors and concepts decreased and Weberian concepts increased.
 
 
 

Keywords

Subjects

آبراهام، جیو اچ (1363)، مبانی و رشد جامعه شناسی، ترجمۀ حسن پویان، تهران، آشنا.
آرون، ریمون (1363)، مراحل اساسی سیر اندیشه در جامعه­شناسی، ترجمۀ باقر پرهام، جلد دوم، تهران، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی .
ارشاد، فرهنگ (1398)، نگاه نقادانه بر جامعه­شناسی تفسیری ماکس وبر و آموزه­های آن برای پژوهش در جامعه­شناسی تاریخی ایران. مجله جامعه­شناسی ایران، دوره 20(2) 25-4.
اسماعیل­نیا، محمود، کاظمی، عباس و صدیقی، بهرنگ(1398) موقعیت ناسازوار نخستین نهاد علوم اجتماعی، مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی از تأسیس تا انقلاب اسلامی، مطالعات جامعه­شناختی، 26(2) 36-9.
اشرف، احمد (1393)، نقد و نظری در علوم انسانی و اجتماعی، مجموعه مقالات در مجله سخن(1346-1347)، تهران، نشر گستره.
باتامور، تی بی (1357)، جامعه شناسی، ترجمه سیدحسن منصور و سیدحسن حسینی کلجاهی تهران، جامعه و اقتصاد.
بشیریه، حسین (1382)، دیباچه­ای بر جامعه­شناسی سیاسی ایران، تهران، نگاه معاصر.
تنهایی، حسین ابوالحسن (1398)، سنخ آرمانی دیالکتیکی: حاشیه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای بر روش‌‌‌‌‌‌‌‌‌شناسی ماکس وبر و کاربرد آن در فهم مسائل اجتماعی ایران، انجمن جامعه شناسی ایران، دومین همایش سالیانه خوانش انتقادی جامعه­شناسان کلاسیک و مسائل آن: ماکس وبر.
تنهایی، سید ابوالحسن (1398)، نقد شارحین وبر از شرح اصطلاح سنخ آرمانی و گونه­های سنخ آرمانی، مجله جامعه­شناسی ایران، دوره 20(2) 65-75.
تنهایی، حسین ابوالحسن (1374)، درآمدی بر مکاتب و نظریه­های جامعه­شناسی،گناباد، نشر مرندیز.
جمشیدیها، غلامرضا و نادی، زینب (1398)، بررسی عقلانیت ارزششناختی و چگومگی حصول آن در اندیشه ماکس وبر «تجزیه و تحلیل منطقه خاکستری». مجله جامعه­شناسی ایران، دوره 20(3) 58-24.
جهاندیده، سینا (1397)، ترجمۀ آثار فروید و چرخش­های گفتمان فرویدی در ایران، فصلنامه مترجم، 27(65). 23-13.
جهاندیده، سینا (1403)، اندیشه‌های ماکس وبر و جامعه‌شناسی ایرانی، گروه تلگرامی tabarshenasi Ketab ، اردیبهشت 1403.
حجاریان، سعید (1377)، ساخت اقتدار سلطانی؛ آسیب­پذیری­ها، اطلاعات سیاسی-اقتصادی، 9 (92-91): 45.
حسینی فر، مریم السادات (1398)، واکاوی عناصر دیالکتیکی بوروکراسی در نظریه وبر با نگاهی به جامعه ایران، انجمن جامعه شناسی ایران، دومین همایش سالیانه خوانش انتقادی جامعه­شناسان کلاسیک و مسائل آن: ماکس وبر.
حسین­زاده فرمی، مهدی (1398)، خوانش ایرانی ماکس وبر، انجمن جامعه شناسی ایران، دومین همایش سالیانه خوانش انتقادی جامعه­شناسان کلاسیک و مسائل آن: ماکس وبر.
ریکور، پل (1386)، استعاره و ایجاد معانی جدید در زبان، ترجمۀ حسین نقوی، معرفت، شمارۀ (120): 95-81.
شجاعی­زند، علیرضا و صنعتی شرقی، نادر (1383)، بررسی انتقادی آراء و نظرات وبر دربارۀ صدر اسلام، مجله علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی، مشهد، سال اول: 82-57.
شیخاوندی، داور (1370)، نگرشی انتقادی به نظریه «سلطه کاریسمایی» ماکس وبر، فصلنامه علوم اجتماعی، شماره­های 1 و 2، 253-235.
شیخاوندی، داور (1383)، جامعه­شناسی تجدد ماکس­وبر، تهران، نشر قطره.
شریعتی، علی (1388)، تاریخ و شناخت ادیان، مجموعه آثار 14. شرکت سهامی انتشار.
شریعتی، علی (1390)، انسان، مجموعه آثار 24. انتشارات الهام و بنیاد فرهنگی دکتر علی شریعتی.
صادقی، رسول (1397) بررسی انتقادی کاربست نظریه اقتدار وبر در تحلیل انقلاب اسلامی، فرهنگ و پژوهش ویژه علوم اجتماعی، شماره 36، 89-65.
صانعی، پرویز (1354)، جامعه شناسی ارزشها ، تهران، نشر جار.
صمیم، رضا (1389)، درس­های نظریه اقتدار وبر برای تحلیل مناسبات جمعی غیرارگانیک در اجتماع ایرانی، مطالعه‌ای تاریخی-انتقادی، انجمن جامعه شناسی ایران، دومین همایش سالیانه خوانش انتقادی جامعه­شناسان کلاسیک و مسائل آن: ماکس وبر.
عظیمی، رضا (1398)، جامعه شناسی تاریخی-تطبیقی ماکس وبر، تئوری عام و برخی ملاحظات در مورد گفتمان شرق شناسی در ایران، مجله جامعه­شناسی ایران، دوره 20(2) 76-99.
فراستخواه، مقصود (1398)، مصرف نظریه‌ها در ایران، مورد «وبر« و پروتستانتیسم. انجمن جامعه‌شناسی ایران، دومین همایش سالیانه خوانش انتقادی جامعه­شناسان کلاسیک و مسائل آن: ماکس وبر.
فروند، ژولین (1363)، جامعه­شناسی ماکس وبر، ترجمۀ عبدالحسین نیک­گهر، تهران، توتیا.
فولادیان، مجید (1398)، صورتبندی جامعه­شناختی تئوری کاریزمای وبر. مجله جامعه­شناسی ایران، دوره 20(3) 87-59.
فولادیان، مجید و جلایی­پور، حمیدرضا (1395)، مقایسه سلطه فرّهمندانه و سلطه کاریزماتیک با اتکا به آراء وبر: ایضاح یک خلط مفهومی، فصلنامه مطالعات میان رشته­ای در علوم انسانی، دوره 8(3): 88-53.
فولادیان، مجید (1399)، جامعه­شناسی کاریزمای ملی، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی.
کاظمی، عباس (1398)، امر روزمره در جامعۀ پساانقلابی، تهران، فرهنگ جاوید.
کوزر، لوییس (1368)، زندگی و اندیشۀ بزرگان جامعه­شناسی، تهران، نشر علمی.
کینلاک، گراهام (1393)، نظریه­های جامعه­شناختی(تکوین دیدگاه­ها و پارادایم­های اصلی آن ترجمۀ غلامرضا جمشیدیها و سید رحیم تیموری، تهران: انتشارات جامعه­شناسان.
کرمی­پور، حمید (1390)، تأثیر ترجمِۀ نظریه­های ماکس وبر بر دیدگاه مورخان ایرانی، پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه­ها علوم انسانی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 11(1): 37-54.
کنیک، ساموئل (1344)، جامعه­شناسی، ترجمۀ مشفق همدانی، تهران، امیر کبیر.
محمودی مولایی کرمانی، بتول و همکاران(1398)، شاخص­های روش­شناسی وبر در شناخت مسایل اجتماعی ایران. مجله جامعه­شناسی ایران، دوره 20(2) 113-100.
مسعودی، سیداسماعیل، زاهد زاهدانی، سیدسعید(1396) تحلیل ابژکتیویتۀ ماکس وبر در پرتو فلسفۀ استعلایی کانت، مجله جامعه­شناسی ایران، دوره 18(4) 81-53.
مهدوی زادگان، داوود. (1377)، اسلام و نقد سنت وبری، قم: مؤسسه فرهنگی طه.
مهدوی، یحیی (1322)، جامعه­شناسی یا علم الاجتماع، تهران، نشر رنگین.
میری، سید جواد (1398)، نگاهی غیریوروسنترک به کلاسیک­های جامعه­شناختی: بازخوانی قرائت شریعتی از ماکس وبر، مجله جامعه­شناسی ایران، دوره 20(2) 114-124.
میرزایی، جمشید (1398) سنخ آرمانی ماکس وبر ابزاری تحلیلی برای گونه­شناسی مناسک سوگواری­های عاشورا، مجله جامعه­شناسی ایران، 20(3): 118-88.
وبر، ماکس وبر (1371)، اخلاق پروتستان و روح سرمایه­داری، ترجمۀ عبدالمعبود انصاری، تهران، نشر سمت.
وبر، ماکس وبر (1385)، اخلاق پروتستان و روح سرمایه­داری، ترجمۀ عبدالکریم رشیدیان، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
وبر، ماکس وبر (1367)، مفاهیم اساسی جامعه­شناسی، ترجمۀ احمد صدارتی، تهران، نشر مرکز.
وبر، ماکس وبر (1382)، رو ش­شناسی علوم اجتماعی، ترجمۀ حسن چاوشیان، نشر مرکز.
نجاتی حسینی، سیدمحمود (1398)، سنت جامعه شناسی دین ماکس وبری و سبک زیست جهان دین­ورزی ایرانی-اسلامی. انجمن جامعه شناسی ایران، دومین همایش سالیانه خوانش انتقادی جامعه­شناسان کلاسیک و مسائل آن: ماکس وبر.
نراقی، احسان (1347)، علوم اجتماعی و سیر تکوینی آن، تهران، پارس.
نقیب زاده، احمد (1368)، مقدمه­ای بر کتاب دانشمند و سیاستمدار، تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.