نویسندگان

1 دانشیار جمعیت شناسی اجتماعی دانشگاه مازندران، بابلسر

2 دکتری جامعه شناسی، مسائل اجتماعی ایران

10.22034/jsi.2019.47868

چکیده

روند فزاینده میزان اشتغال زنان و مشارکت آنان در بازار کار یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های جوامع معاصر محسوب می‌گردد به‌طوری‌که از آن به‌عنوان یکی از مهم‌ترین جلوه‌های "انقلاب در نقش‌های جنسیتی" یاد می‌شود. بررسی و تبیین تاریخی روند شتابان اشتغال زنان در جهان نشان می‌دهد که یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر آن، افزایش نگرش مثبت نسبت به اشتغال زنان در خارج از خانه بوده است. بر همین اساس، در این تحقیق برخی از مهم‌ترین الگوها و تعیین‌کننده‌های مرتبط با نحوه نگرش به اشتغال زنان مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته است. جمعیت نمونه آماری این پژوهش پیمایشی را مجموعاً تعداد 5200 نفر مردان و زنان 15 ساله و بالاتر ساکن در نقاط شهری و روستایی شهرستان‌های منتخب ایران تشکیل می‌دهند. به‌طورکلی، تجزیه‌وتحلیل‌های تحقیق حاضر نشان داده است که اگرچه جایگاه اشتغال زنان در اولویت‌بندی موضوعات مرتبط با زنان در رتبه سوم یعنی پس از تحصیلات و ازدواج قرار می‌گیرد، ولیکن اکثریت جمعیت نمونه تحقیق دارای نگرش مثبت نسبت به اشتغال زنان هستند به‌طوری‌که تنها حدود یک‌چهارم افراد مخالف اشتغال زنان می‌باشند. درعین‌حال، این الگوی کلی تحت تأثیر دو دسته متغیرهای تعیین‌کننده شامل متغیرها و تعیین‌کننده جمعیت شناختی (مانند سن، جنس، وضعیت تأهل، محل سکونت و سطح تحصیلات) و متغیرهای مرتبط با مؤلفه‌های دین و دین‌داری است.
 
 

کلیدواژه‌ها

اسدی، علی؛ بهکیش، مهدی و محسنی، منوچهر (1359)، گرایش‌های فرهنگی و نگرش‌های اجتماعی در ایران: گزارشی از یک نظرخواهی در تهران در خردادماه 1358، تهران.
بامداد، شیدا (1375)، "بررسی عوامل موثر بر میزآن‌های اشتغال زنان در ۲۵۲ شهرستان کشور"‌، ارائه شده در همایش تدوین برنامه سوم توسعه کشور، تهران.
بیات، فریبرز وحسنی نثار، محمد (1394)، تحلیل ثانویه نگرش جنسیتی نسبت به زنان در ایران، فصلنامه تخصصی جستارهای اجتماعی، 1(1)، 85-108. 
رفعت جاه، مریم و خیرخواه، فاطمه (1392) ، مسائل و چالش‌های اشتغال زنان در ایران از دیدگاه شاغلان ست‌های مدیریتی، فصلنامۀ مطالعات توسعۀ اجتماعی- فرهنگی، 2(1), 130-156. 
سراج زاده، سیدحسین و جواهری، فاطمه (1385)، برابری‌گرایی جنسیتی در میان دانشجویان و متغیرهای زمینه ای و نگرشی مرتبط با آن، مجله جامعه شناسی ایران، 7(2)، 3-40.
شاه محمودی، رضا (1389)، "بررسی مقایسه‌ای نگرش زنان و مردان متخصص شاغل نسبت به مشارکت زنان در پست‌های مدیریتی در سازمان‌های دولتی استان لرستان"، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه پیام نور استان تهران، تهران. 
صادقی، محمد (1384)، ”تأثیر باورهای جنسیتی بر ایفای نقش‌های خانگی زنان مطالعه موردی زنان متأهل شاغل در دانشگاه علوم پزشکی سنندج"، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران. 
عبدی، عباس و گودرزی، محسن (1388)، تحولات فرهنگی در ایران، تهران: نشر علم.
فروتن، یعقوب (1379)، "ملاحضات جمعیتی در فرهنگ عامه ایران"، فصلنامه جمعیت، 32، 46-69. 
فروتن، یعقوب (1392)، "استراتژی جامعه پذیری دینی در ایران"، مطالعات ملی، 53، 73-96. 
فروتن، یعقوب (1394)، "پیامدهای هویتی تحولات جمعیتی و نهاد خانواده در جمهوری اسلامی ایران"، نامه هویت، 2(15): 31-38.
گیدنز, آنتونی (1373)، جامعه شناسی، (منوچهر صبوری)، تهران: نشر نی.
هیر, دیوید (1380)، جامعه و جمعیت: مقدمه‌ای بر جامعه شناسی جمعیت، (یعقوب فروتن)، چاپ اول، بابلسر: انتشارات دانشگاه مازندران.
 
Bernhardt, E. M. (1992), Fertility and Employment, European Sociological Review, 9 (1), 25-42.
Brewster, K. L., & Padavic, I. (2000), Change in gender‐ideology, 1977–1996: The contributions of intracohort change and population turnover. Journal of Marriage and Family, 62(2), 477-487. 
Davis, K. (1984), Wives and Work: The Sex Role Revolution and Its Consequences. Population and development review, 10(3), 397-417. 
Donnelly, K., Twenge, J. M., Clark, M. A., Shaikh, S. K., Beiler-May, A., & Carter, N. T. (2016), Attitudes toward women’s work and family roles in the United States, 1976–2013. Psychology of Women Quarterly, 40(1), 41-54. 
Evans L, Davies K. No sissy boys here: A content analysis of the representation of masculinity in elementary school reading textbooks. Sex roles. 2000;42(3-4):255-70.
Farré, L., & Vella, F. (2007), The intergenerational transmission of gender role attitudes and its implications for female labor force participation. Economica, 318(80),219-247
Fernández, R., Fogli, A., & Olivetti, C. (2004). Mothers and sons: Preference formation and female labor force dynamics. The Quarterly Journal of Economics, 119(4), 1249-1299. 
Fischer, J. A., & Aydiner-Avsar, N. (2015). Are Women in the MENA Region really that Different from Women in Europe?: Globalization, Conservative Values, and Female Labor Market Participation. In Comparative Political and Economic Perspectives on the MENA Region (pp. 75-110): IGI Global.
Foroutan, Y. (2020), Ethnic or Religious Identities?: Multicultural Analysis in Australia from Socio-Demographic Perspective, Journal of Ethnic and Cultural Studies, 7 (1): 1-14.
Foroutan, Y. (2019a), Cultural analysis of Half-Century Demographic Swings of Iran: The Place of Popular Culture, Journal of Ethnic and Cultural Studies, 6 (1): 77-89.
Foroutan, Y. (2019b), Formation of Gender Identity in the Islamic Republic of Iran: Does Educational Institution Matter? Journal of Beliefs & Values: Studies in Religion & Education, 40 (1):1-18.
Foroutan, Y. (2014), Social Changes and Demographic Responses in Iran (1956-2006), British 
Journal of Middle Eastern Studies, 41 (2): 219-229.
Foroutan, Y. (2013), Family–work dilemma of female migrants: patterns and strategies. Migration and Development, 2 (2), 173-190. 
Fortin, N. M. (2005), Gender role attitudes and the labour-market outcomes of women across OECD countries. oxford review of Economic Policy, 21(3), 416-438. 
Goode WJ. World revolution and family patterns. 1963.
Habiba, U., Ali, R., & Rasheed, A. (2016), Public Attitude Towards Women’s Employment: Perceptions of Working Women in Urban Pakistan. Middle-East Journal of Scientific Research, 24(8), 2444-2449. 
De Hoon S, Van Tubergen F.(2014), The religiosity of children of immigrants and natives in England, Germany, and the Netherlands: The role of parents and peers in class. European sociological review, 30(2):194-206.
Inglehart, R. (1977), The Silent Revolution: Changing Values and Political Styles Among Western Publics. 1977. In: Princeton, NJ: Princeton University Press. xii.
Jacob K, Kalter F. Intergenerational change in religious salience among immigrant families in four European countries. International Migration. 2013;51(3):38-56.
Lesthaeghe, R., & Surkyn, J. (2008), When history moves on: The foundations and diffusion of a second demographic transition. In R. Jayakody, A. Thornton, & W. G. Axinn (Eds.), Ideational perspectives on international family change (pp. 81–118). New York: Lawrence Erlbaum.
Lindsey, L. L. (2015), Gender roles: A sociological perspective: Routledge.
McDonald, P. (2000), Gender equity in theories of fertility transition. Population and development review, 26(3), 427-439. 
Price, A. M. (2011), Constraints and opportunities: The shaping of attitudes towards women‘s employment in the Middle East. The Ohio State University, 
Rowland, D. T. (2012), Population aging: the transformation of societies (Vol. 3): Springer Science & Business Media.
Scott, J. (2008), 6. Changing gender role attitudes1. Women and employment: Changing lives and new challenges, 156. 
Sjöberg, O. (2010), Ambivalent attitudes, contradictory institutions: ambivalence in gender-role attitudes in comparative perspective. International Journal of Comparative Sociology, 51(1-2), 33-57. 
Sullivan, O., Gershuny, J., & Robinson, J. P. (2018), Stalled or Uneven Gender Revolution? A Long‐Term Processual Framework for Understanding Why Change Is Slow. Journal of Family Theory & Review, 10(1), 263-279. 
Taylor F. Content analysis and gender stereotypes in children's books. Teaching Sociology. 2003:300-311.
Valentova, M. (2013), Age and sex differences in gender role attitudes in Luxembourg between 1999 and 2008. Work, employment and society, 27(4), 639-657. 
Van de Kaa, D. J. (1987),  Europe's second demographic transition. Population bulletin,42(1), 1-59. 
Van Egmond, M., Baxter, J., Buchler, S., & Western, M. (2010), A stalled revolution? Gender role attitudes in Australia, 1986–2005. Journal of Population