کشاکش رنج و گنج (سازوکارهای حفظ سرمایه و نحوه مواجهه با کولبری در میدان تجارت مرزی بانه)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری جامعه‌شناسی فرهنگی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 دانشیار جامعه‌شناسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

چکیده
پژوهش حاضر در نظر دارد تا به میانجی توصیف میدان کولبری به واکاوی سازوکارهای حفظ سرمایه از سوی بازیگران فرادست غیرنهادی و نحوه مواجهه با کولبری بپردازد. به ‌منظور صورت‌بندی مفاهیم از نظریه ساخت­یابی آنتونی گیدنز استفاده شد. روش پژوهش، اتنوگرافی انتقادی با رویکرد کارسپیکن و میدان مورد مطالعه منطقه مرزی بانه است که با نمونه­گیری هدفمند و به شیوه گلوله‌ برفی تعداد 25 نفر از افراد مطلع و درگیر برای مصاحبه نیمه­ساخت­یافته انتخاب ­شدند. برمبنای نتایج، مشخصه­های میدان کولبری، مناسبات اقتدارگرایانه – استثمارگرایانه، طرح­ریزی یک سویه فرایند کولبری، غیاب عاملیت جمعی، توزیع ناعادلانه سود و خطر و تقدم کول بر کولبر است. همچنین بازیگران فرادست غیرنهادی از مجاری شایسته­نمایی و طبیعی­نمایی موقعیت، رویت ناپذیری، شکستن استتار؛ پیشروی خزنده سعی در تثبیت موقعیت و تداوم کولبری دارند. فرودستان نیز به میانجی کولبری، بعنوان اصلی­ترین تاکتیک بقا، به انحاء مختلف با بازسازی نوعی حیات اخلاقی و بواسطه سازوکارهایی نظیر پذیرش سازشکارانه، تحمل پذیرساختن خطرات کولبری، موجه سازی و مبارزه منفی در تکمیل چرخه مناسبات میدان تجارت مرزی کولبری را پذیرفته و استمرار می­بخشند. در پایان باید نابرابری­های موجود در میدان تجارت مرزی میان گروه­های فرودست با سایر گروه­ها را در ضعف آن­ها در بسیج منابع و عدم مشارکت در دیالکتیک کنترل و به سخن دیگر فقدان عاملیت ارزیابی نمود.

کلیدواژه‌ها


پارکر، ج (1386)، ساخت­یابی، ترجمه حسن قاضیان، تهران: نشرنی.
شاه­آبادی، اکبر و محمدی، آرزو (1400)، درک و فهم پدیدۀ کولبری در شهرستان بانه، جامعه­شناسی کاربردی، دوره 32، شماره1، صص: 135-154
عنبری، موسی و عبده­زاده، سیروان (1399)، برساخت اجتماعی پدیده کولبری در مناطق مرزی غرب ایران (واکاوی زیست­جهان انتقادی کنشگران محلی در شهرستان بانه). توسعه محلی، دوره 12، شماره2، صص: 185-153.
فیروزآبادی، احمد و صادقی، علیرضا (1394)، طرد اجتماعی (رویکردی جامعه‌شناختی به محرومیت)، انتشارات جامعه­شناسان، چاپ دوم.
قادرزاده، هیرش و غیاثوند، احمد (1401)، مطالعه کیفی بسترهای تداوم کولبری در منطقه مرزی بانه، پژوهشنامه مطالعات مرزی، دوره10، شماره4،صص: 63-86.
کسل، فلیپ (1383)، چکیده آثار آنتونی گیدنز، ترجمه حسن چاوشیان، تهران: انتشارات ققنوس.
کرایب، یان (1378)، تئوری اجتماعی مدرن: از پارسنز تا هابرماس، ترجمه عباس مخبر، تهران: آگه.
کوهن، ایراجی (1379)، آنتونی گیدنز در متفکران بزرگ جامعه شناسی، ویراسته راب استونز، ترجمه مهرداد میردامادی، تهران، نشر مرکز.
گرگی، عباس (1394)، بازسازی معنایی پیامدهای برنامه­های ایمنی و بهداشت کار(معادن زغال سنگ)، رساله دکتری جامعه­شناسی، دانشکده اقتصاد و مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، به راهنمایی مجید موحد.
گیدنز، آنتونی (1384)، مسایل محوری در نظریه اجتماعی کنش، ساختار و تناقض در تحلیل اجتماعی، ترجمه محمد رضایی، تهران: نشر سعاد.
مرکز آمار ایران(1400)، جایگاه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی استان­های کشور 1399-1395.
محمدپور، احمد و سلیمانی، کمال (2019)، زندگی و کار بر لبه استعمار داخلی: اقتصاد سیاسی کولبری در روژهه­لات، ترجمه: خوشناو قاضی.  
موحد، مجید وگرگی، عباس (1394)، مطالعه ساخت اجتماعی حوادث ناشی از کار(مطالعه موردی کارگران معادن زغال سنگ منطقه کوهبنان کرمان و طبس)، مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، دوره 7، شماره 2، صص: 101-126.
Ann, ­Hardcastle, ­et­al­. (2006). Carspeckens Five-Stage Critical Qualitative Research Method: an Application to Nursing. Qualitative Health Research, 16(1), 1– 46.
Carspecken, PF. (1996). Critical Ethnography in Educational Research: A Theoretical and Practical Guide, New York: Psycholo.
Carspecken, PF.(2001).Critical Ethnography and education.Emerald Publishing Limited: English
Carspecken, Phil Francis.(2012),"Basic Concepts in Critical Methodological Theory: Action, Structure and System within a Communicative Pragmatics Framework" in Qualitative Resarch: A Reader in Philosophy, Core Concepts and Practice. Barbara, Dennis, Lucinda, Carspecken and P. F, Carspecken. New York. Peter Lang Publishing, Inc. 43-66.
Cattell , Vicky (2004).Social Capital to Explore Dynamics between Structure & Agency in the Context of Declining & Regenerated Neigbourhoods”. Sociology . vol. 38 (5) pp: 945-963.
Giddens, A. (1984). The Constitution of Society: Outline of the Theory of Structuration. Berkerly/Los Angelese, CA:University of California press.
Layder,Derek.(1997). Modern Social Theory: Key debates and new directions. London: UCL press.
Stewart, Lee and Kim Usher (2007), "Carspeckens Critical Approach as a Way to Explore Nursing Leadership Issues". Qualitative Health Research, 17, (7) 994–999.
Solava, Ibrahim (2006). “From Individual to Collective Capabilities : The Capability Approach as a Conceptual Framework for Self- Help”. Journal of Human Development . Vol.7, No.3.
Thomas, J. (1993). Doing Critical Ethnography­ (Qualitative Research Method). Sage Publications­: Newbury Park London New Delhi.
Turner, Jonathan H.(2003). The Structure of Sociological Theory, United States,Wadsworth.