مبانی نقد مدرنیته از منظر فردیدی‌های ایران

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار جامعه‌شناسی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 دانشیار جامعه‌شناسی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

3 دانشجوی دکترای جامعه‌شناسی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

چکیده
 از قاجاریه تا کنون جدال سنت و مدرنیته به صورت معادله‌ای لاینحل برای کشور درآمد. جریان فردیدیه رویکرد هایدگری دارد و برجستگی آن، مخالفت ریشه‌ای با مدرنیته است. هدف این اثر، آگاهی از چرایی مخالفت جریان فردیدیه با مدرنیته است. استفاده از روش تحلیل گفتمان در بررسی نشان داد، در گفتمان مدرنیته، هستی‌شناسی مادی و عقل حصولیِ معاش‌اندیش در مقابل هستی‌شناسی وجودی و عقل حضوری معاد اندیش قرارگرفت. جریان فردیدیه در ایران پس از انقلاب وارثان سنت هایدگری می‌باشند که با محوریت سید احمد فردید کلید واژه غربزدگی را خلق و مدرنیته را به چالش کشیدند. هدف این اثر آگاهی از استدلال‌های تقابل فکری جریان فردیدیه با مدرنیته است. روش تحقیق، تحلیل گفتمان بود. بررسی نشان داد، درگفتمان مدرنیته هستی‌شناسی مادی در مقابل هستی‌شناسی وجودی و عقل حصولی معاش‌اندیش درمقابل عقل حضوری معاد اندیش قرارگرفت. اومانیسم دال مرکزی مدرنیته و سایر نشانه‌ها مانند علم‌گرایی، تکنولوژی، سرمایه‌داری، فردگرایی، آزادى، لیبرالیسم، پروتستانیزم، حقوق بشر، سکولاریسم و دموکراسی با آن معنا پیدا نمودند. دال مرکزی گفتمان فردیدیه انسان دل‌آگاه و مکلف بود. نشانه‌های علم قدسی، نفی تکنولوژی، نفی سرمایه‌داری، نفی سکولاریسم، عقل قرآنی، آزادی از نفس، حقوق بشر اسلامی وحکومت خدا، مفصل بندی و غیریت‌سازی نمودند. نظریه سیاسی مدرنیته خواهان حداکثر رفاه و آزادی برای انسان اما جریان فردیدیه هرگونه تساهل و روا داری درمقابل سوژه خود بنیاد انسان را نفی نمود.

کلیدواژه‌ها


آسیابانی، محمد (1397)، زندگینامه و شرح احوال و آرای انتقادی سید احمد فردید، تهران: انتشارات ورا.
آشوری، داریوش (1375)، ما و مدرنیست. تهران: صراط.
آدورنو، تئودور وماکس هرکهایمر (1383)، دیالکتیک روشنگری: قطعات فلسفی، ترجمه فرهادپور و امید مهرگان،تهران: گام نو.
آقا بخشی، علی (1374)، فرهنگ علوم سیاسی. تهران: مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران.
آوینى، سید مرتضى (1390)، کتاب رستاخیز، تهران: ساقى.
آوینى، سید مرتضى (1376)، حلزون‌های خانه به دوش، تهران: ساقی.
احمدی، بابک (1377)، معمای مدرنیته، تهران: مرکز.
میشل، توماس (1377)، کلام مسیحی،ترجمه  حسین توفیقی، ق‍م‌: م‍رک‍ز م‍طال‍ع‍ات‌ و ت‍ح‍ق‍ی‍ق‍ات‌ ادی‍ان‌ و م‍ذاه‍ب.
خسروپناه، عبدالحسین (1384)، جریان شناسی فکری ایران معاصر، تهران: نشر مؤسسه فرهنگی حکمت نوین اسلامی.
داوری اردکانی، رضا (1386)، درباره غرب، تهران: هرمس.
داوری اردکانی، رضا (1384)، ما و راه دشوار تجدد، تهران: ساقی.
داوری اردکانی، رضا (1383). فرهنگ، خرد وآزادی، تهران: ساقی.
داوری اردکانی، رضا (1379)، اوتوپی و عصر تجدد، تهران: ساقی.
داوری اردکانی، رضا (1362)، شمه‌ای از تاریخ غرب زدگی ما ، تهران: سروش.
دیباج، موسی (1386)، آرا و عقاید سیر احمد فردید، تهران: علم.
راسل، برتراند (۱۳۷۳)، تاریخ فلسفه غرب، ترجمه نجف دریابندری، تهران: پرواز‏‫‏‏.
رجبی، محمد (1390، بهمن و اسفند)،«تفکر قلندری در آفاق حکمت و هنر اُنسی»، ماهنامه سوره، 6(56-57)، صص43-25.
زرشناس، شهریار (1384)،حقیقت فراموش شده انسان: جستارهایی از نقد روان‌شناسی مدرن، تهران:کتاب صبح     
زرشناس، شهریار (1381)، مبانی نظری غرب مدرن سوی، تهران: کتاب صبح.
ساروخانی، باقر (1380)، درآمدی بر دایره‌المعارف علوم اجتماعی، تهران: کیهان.
شرت، ایون (1387)، فلسفه علوم اجتماعی، ترجمه هادی جلیلی، تهران: نی.
شریعتی، احسان (زیر چاپ)، توابع سیاسی فلسفه‌ی هستی هایدگر وسنجش قرائت ایرانی آن نزد احمد فردی، پایان نامه دوره دکتری، دانشگاه سوربن، پاریس . (دفاع 1386). 
ضاد، محمد رضا (1394)، فردید نامه: نگاهی به زندگی و آثاروافکار سید احمد فردید، تهران: نشر موج نور.
عبدالکریمی، بیژن (1392)، هایدگر در ایران،  نگاهی به زندگی، آثار و اندیشه‌های سید احمد فردید. تهران: انتشارات حکمت و فلسفه.
      عرب، مهین (1388)، «نقد و بررسی روش شناسی در فلسفه دکارت و آراء پوپر»، فصلنامه حکمت و فلسفه،  5(4)، صص74-53.
       فتحی، علی(1388)، «تاملی در روش دکارتی»، ماهنامه معرفت، 18(140)، صص117-120.
فردید، سیداحمد (1387)، «دفع فاسد به افسد، مرکز اسناد انقلاب اسلامی»، بازبینی در13 تیر 1394، به نشانی www.irdc.ir.
فردید، سید احمد (1381 )، دیدارفرهی وفتوحات آخر الزمان، به کوشش محمد مددپور، تهران: نظر.
فردید، سید احمد (1356 ، 5مرداد)، بحث آزاد دربارة آزادی، روزنامة رستاخیر، 4و5(974-975)، ص3، ستون چپ.
قزلسفلی، محمدتقی (1386)، ویژگیهای معرفت شناختی اندیشه در پیشامدرن، مدرن و پسامدرن، فصلنامه پژوهشنامه علوم سیاسی، 3(9) ، صص157-119.
کاپلینسکی، رافائل و کوپر، چارلز (1371)، تکنولوژی و توسعه در سومین انقلاب صنعتی، ترجمه جمشید زنگنه. تهران: وزارت امور خارجه.
گلشنی، مهدی (1380)، قرآن و علوم طبیعت، تهران: امیرکبیر
مدد پور، محمد (1374)، تجلیات حکمت معنوی در هنر اسلامی، تهران: امیرکبیر
مدد پور، محمد (1388)، دین و سینما، تهران: انتشارات سوره مهر
مدد پور، محمد (1389)، تفکری‌ دیگر، تهران: انجمن‌ معارف‌ اسلامی‌ ایران.
منوچهری، عباس (1387)، مارتین هایدگر، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
میرسپاسی، علی (1386)، روشنفکران ایران روایت‌های یاس و امید، ترجمه عباس مخبر، تهران: نشر توسعه.
نصیری، مهدی (1392،6 مهر)، نقد فلسفه و مدرنیته درگفتگوی مهربا مهدی نصیری،  خبرگزاری مهر، بازبینی در12 آبان 1393، به نشانی nasiri1342.blogfa.com.
نصیری، مهدی (20،1390 شهریور)، فلسفه یونان یا کلام عقلانی شیعه؟، فصلنامه سمات، (5)، ص1.
نصیری، مهدی (1378)، اسلام و تجدد، تهران: کتاب صبح.
Kurtz, Paul. (1994). Toward a New Enlightenment: The Philosophy of Paul Kurtz, Buliough Vern, and Madigan Timothy. London: Transaction.
Webber, Robert E. (2007). Secular Humanism, Threat and Challenge. 6th ed. Grand Rapids. MI: Zondervan publishing House .