مطالعه جامعه‌شناختی سازمان اجتماعی مهاجران روستایی در شهر و نقش آن در توسعه محلی (مطالعه موردی محله تهران‌ویلا)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری مطالعات توسعه اجتماعی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تهران، ایران

10.22034/jsi.2025.2054081.1774
چکیده
در این پژوهش، نقش سازمان اجتماعی مهاجران روستایی در شهر و تاثیر آن بر توسعه محلی با تمرکز بر دیدگاه‌های پورتس[1] و بومس[2] در محله تهران‌ویلا در منطقه دو تهران بررسی می‌شود. تحقیق با رویکرد کیفی و راهبرد نظریه زمینه‌ای انجام شده، گردآوری داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و روایت های 40 نفر از (سه نسل مهاجر شامل 13 زن و 27 مرد) در تهران‌ویلا (مقصد) و بیدک یزد (مبدا) مهاجران و 6 نفر از مطلعان کلیدی، جلسات گروه متمرکز، مشاهدات میدانی و تحلیل داده‌های ثانویه آماری صورت گرفت. حاصل تحلیل، استخراج مقوله محوری «سازمان‌های اجتماعی مهاجران به مثابه تسهیل‌گرتوسعه محلی» شناسایی شد. نتایج نشان می‌دهند که سازمان‌های اجتماعی مهاجران روستایی به‌مثابه نهادهایی دموکراتیک عمل کرده‌اند؛ آنها با ایجاد شبکه‌های حمایتی و تقویت حس تعلق به محله، به ارتقاء کیفیت زندگی، تقویت همبستگی اجتماعی و تسهیل مشارکت ساکنان در فرآیندهای توسعه محلی کمک کرده‌اند.



کلیدواژه‌ها

موضوعات

اشتراوس، انسلم؛ کوربین، جولیت ( 1395). مبانی پژوهش کیفی: فنون و مراحل تولید نظریه زمینه‌ای. ترجمه ابراهیم انتشار، نشر نی
ویمر، آندریاس (1396). مرزبندی قومیتی: نهادها، قدرت و شبکه‌ها، ترجمه، محمدرضا فدایی، تهران: شیرازه کتاب
ازکیا، مصطفی؛ هاشمی، عبدالرسول؛ موسوی، سید یعقوب (1401). فقر شهری به مثابه طرد اجتماعی از بازار کار: راهبردها و پیامدها (مطالعه موردی: مهاجران فقیر روستایی شهر تهران). فصلنامه علمی برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، دوره چهاردهم، شماره 57، زمستان 1402، 50-1
اکبری، الهام؛ یزدان‌پرست، مریم؛ عوض‌پور، لیلا (1402). سرمایه اجتماعی شبکه‌ای و مدیریت پایدار روستایی ( مورد مطالعه: شهرستان قلعه گنج).
خاکپور، براتعلی؛ مافی، عزت‌االه؛ باوان پوری، علیرضا (1388). نقش سرمایه اجتماعی در توسعه پایدار محله‌ای (نمونه: کوی سجادیه مشهد). مجله جغرافیا و توسعه ناحیه‌ای، شماره دوازدهم، بهار و تابستان 1388
زاهد زاهدانی، سید سعید (1400). حاشیه‌نشینی در ایران و ریشه‌های آن. دو فصلنامه مطالعات اسلامی آسیبهای اجتماعی دانشگاه شاهد، دوره 3، شماره 3
صفاریان، محسن؛ مرادی، علی (1401). عوامل مرتبط با سازگاری اجتماعی و فرهنگی مهاجران در محیط‌های شهری با استفاده از روش فراتحلیل تحقیقات انجام شده، مطالعات جامعه‌شناسی شهری، دوره 12، شماره 43، ص 98-65
مظاهری، امیر (1394). سنخ شناسی انطباق اجتماعی مهاجران روستایی با زندگی شهری (مطالعه منطقه 16 تهران). دوره 5. شماره 15. ص 154-123
مرکز آمار ایران (1395). نتایج تفضیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1395
مرکز آمار ایران (1398). بررسی روند تغییرات ساختار و ترکیب جمعیت کشور و آینده آن  تا افق 1430 شمسی بر اساس نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1395. دفتر جمعیت نیروی کار و سرشماری گروه جمعیت و سلامت
Agenda21- United Natitions: Transforming our World: The 2030 Agenda for Sustainable Development
Bommes.M(2011). National Paradigms of Migrtion Research.
Bommes.M(2008). Migration and Social System: Theoretical and Empirical Perspectives
Feldman (2017). The Role of Social Networks in the Integration of Chinese Rural–Urban Migrants: A Migrant–Resident Tie Perspective and Marcus Volume 50, Issue 9 https://doi.org/10.1177
Loren.M, Landau.B(2011). Bridges to Nowhere: Hosts, Migrants, and the Chimera of Social Capital in Three African Cities Sangeetha https://doi.org/10.1111/j.1728-4457.2011.00431.x Citations: 43 
Nail.T (2015), The Figure of the Migrant .Stanford University Press
Palmer.A, Douglas.D(2010)Social capital and community participation among migrant workers in  https://doi.org/10.1002/jcop.2041
Portes, A. (2010). Migration and social change: Some conceptual reflections. Journal of Ethnic and Migration Studies, 36(10),1563-1576
Portes, A. (2012). Illegal immigration and the international system: Lessons from recent legal Mexican immigrants to the United States. American Sociological Review, 34, 505-537
Portes, A. (2014). The social origins of the Cuban enclave economy of Miami. Sociological Perspectives, 30, 340-372
Portes, A. (2018). Embeddedness and immigration: Notes on the social determinants of economic action. The socialogy economic life, 93-115
Portes, A. (2024). The social capital: Its origins and applications in modern sociology.53-76
UN-Habitat(2023).Population distribution. Urbanization, internal migration and development an hnternational perspective, UN department of economic and social
UN-Habitat. (2021). Informal settlements. (Habitat III Issue Paper 22). Nairobi: UN-Habitat
World Bank sustainable cites report 2020