تبیین نوگروی حاد در نوگروندگان دینی شهر تهران

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دین پژوهی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران

2 عضو هیئت علمی دین پژوهی، دانشگاه ادیان و مذاهب ، قم، ایران

3 عضو هیئت علمی جامعه شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، تهران، ایران

چکیده
این مقاله با رویکرد روش‌شناختی کیفی و با روش تحلیل روایت انجام شده است. نمونة مشارکت­ کننده، نوگرونده ­گان دینی حاد در شهر تهران بوده که به شیوة نمونه ­گیری هدفمند و از طریق گلولة برفی انتخاب شده ­اند. در این مقاله، با 20 نفر از این نوگرونده ­گان مصاحبة روایی انجام شد که 19 نفر آن­ها اطلاعات دقیق در خصوص تغییر دین خود ارائه داده ­اند و تحقیق نیز با این تعداد به اشباع داده رسید. یافته ­ها نشان داد که در مجموعة علت­ ها، علت­ های اجتماعی- سیاسی، اجتماعی- روانی، اجتماعی – رابطه‌ای بیش­ترین علت­ های تغییر نظام اعتقادی در میان نوگروندگان بوده ­اند. این تحقیق نشان داد که مراحل تغییر نظام اعتقادی در شهر تهران غیر از آن چیزی است که در نظریه­ های کسانی چون رمبو، لافلند و استارک آمده است. نتیجة نهایی این است که بی‌ثباتی اجتماعی-سیاسی ناشی از عملکرد کارگزاران دینی و ناامنی و آشفتگی روانی از مهم‌ترین علل تبیین‌کنندة نوگروی دینی هستند.  
 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


امینی، اعظم؛ حسینی نجاتی، سید محمود؛ تاج الدین، محمدباقر (1399)، پدیده نوگروی دینی: تجربه زیسته دانشجویان دانشگاه تهران؛ فصلنامه جامعه­شناسی نهادهای اجتماعی، شماره 15، ص149-175.
انصاری، مریم؛ شجاعی زند، علیرضا و شریعتی، سارا (1394)، بررسی جامعه شناختی عوامل موثر بر تغییر دین از اسلام به مسیحیت؛ فصلنامه مطالعات جامعه شناختی، شماره 2، ص 39-61.
تشت زرین، سکینه خاتون (1397)، جهان زندگی در جمکران: روایت زندگی منتظرانه؛ تهران: نقد فرهنگ.
جلالی پور، حمیدرضا (1398)، نظریه های متاخر جامعه شناسی؛ تهران: نشر نی.
خضرایی، فرید (1388)، وحشت نظام­های سیاسی از نوگروی دینی؛ بی نا.
ذکایی، سعید (1387)، روایت، روایتگری و تحلیل‌های شرح‌حال انگاران؛ پژوهش‌نامه علوم‌انسانی و اجتماعی، ویژه‌نامه پژوهش‌های اجتماعی.
رحمتی، کاظم (1383)، تغییر مذهب در ایران: دین و قدرت در دوره صفویه؛ مجله کتاب ماه، شماره 89 ، ص 88-97.
سعیدی، محمد مسعود (1399)، تغییر آیین در دنیای معاصر؛ مجله جامعه شناسی ایران، شماره 3، ص 82-104.
سروش، عبدالکریم (1367)، علت و دلیل در علوم اجتماعی؛ مجله نامه علوم اجتماعی دانشگاه تهران، شماره 1، ص 53-72.
کرمی پور، الله کرم (1389)، تحلیل جامعه‌شناختی تغییر کیش (با تأکید بر تغییر کیش از مسیحیت به اسلام)؛ مجله اسلام و علوم اجتماعی، شماره 3، ص 114-85.
کرمی پور، الله کرم (1392)، تغییر دین و تغییر شخصیت؛ مجله پژوهش‌های ادیان، شماره 2، ص 99-116.
لمون، ام. سی (1389). ساختار روایت، در تاریخ و روایت، ترجمه جلال فرزانه دهکردی، تهران: دانشگاه امام صادق (ع).
لوئیس، جیمز آر؛ پترسون، یسپر اویور (1399)، ادیان چالش برانگیز نوظهور، مترجم: زهره سعیدی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر ارتباطات.
محدثی گیلوائی، حسن (1399)، جریان­های دینی و معنوی بدیع؛ بررسی و نقد رویکردهای تبیین جهت­گیری­های هنجارین و راهبردهای عملی؛ مجموعه مقالات گزارش وضعیت اجتماعی کشور؛ جلد دوم، ص 493-536.
نجفی، مریم، محدثی گیلوائی، حسن (1399)، پایان نامه مطالعه­ی جامعه­شناختی نوگروی به اسلام. دانشگاه آزاد تهران مرکز. دانشکده علوم انسانی. دکتری.
نظری، محمد؛ سراج­زاده، سیدحسین؛ و محدثی گیلوائی، حسن (1393). پایان نامه مطالعه­ی تحول در پای­بندی دینی شماری از دانشجویان دانشگاه خوارزمی براساس تحلیل روایت. دانشگاه خوارزمی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، کارشناسی ارشد، جامعه شناسی.
Glock, C. Y. (2018), The role of deprivation in the origin and evolution of religious groups. In Cults in Context (pp. 147-157). Routledge.
Köse, A. (1999), The journey from the secular to the sacred: Experiences of native British converts to Islam. Social Compass, 46(3), 301-312.
  Kox, W., Meeus, W., & Hart, H. T. (1991), Religious conversion of adolescents: Testing the Lofland and Stark model of religious conversion. Sociological Analysis52(3), 227-240.
Lofland, J., & Stark, R. (1965), Becoming a world-saver: A theory of conversion to a deviant perspective. American sociological review, 862-875.
Rambo, L. R. (1993), Understanding religious conversion. Yale University Press.
Rambo, L. R. (1999), Theories of conversion: Understanding and interpreting religious change. Social Compass46(3), 259-271.