اسلام صوفیانه در کردستان و مسئلة اسلام رسمی و عامیانه

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای جامعه‌شناسی فرهنگی، دانشکده‌ی علوم انسانی و اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات (دانشگاه آزاد اسلامی)، تهران، ایران

2 استادیار جامعه‌شناسی، دانشکده‌ی علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استادیار علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

10.22034/jsi.2025.2022800.1706
چکیده
رایج‌ترین نظریه‌ی مطالعات دین در خصوص دین رسمی و عامیانه، اولی را دیدگاه نهاد رسمی دین در مورد عقاید و اعمال مذهبی مشروع و دومی را عقاید و اعمال رایج در میان توده‌های مردم می‌داند. نظر به نبود سازمان رسمی دینی در جوامع اسلامی، صورت‌بندی متفاوتی ارائه شده که دین رسمی را آرای هنجارین علمای مذهبی در مورد باورهای مذهبی مشروع می‌داند. در مورد کردستان با صورت متفاوتی از اسلام به نام اسلام صوفیانه طرفیم که کاربست نظریه اخیر را نیز با مشکل مواجه می‌کند. بر این اساس تلاش کرده‌ایم از چارچوب تحلیلی متفاوتی استفاده کنیم که تمایز میان عامیانه و رسمی در اسلام را بر اساس شکل تجربه دینی تعریف می‌کند. بدین منظور ابتدا بر اساس روش تاریخی، فرآیندهای تاریخی اثرگذار بر شکل‌گیری اسلام صوفیانه را بررسی کرده‌ایم و در نهایت به تحلیلی نظری در مورد صورت‌بندی جدیدی از تمایز میان صورت‌های عامیانه و رسمی اسلام دست زده‌ایم.
 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


منابع
Bruinessen, M. V. (1990). The Naqshbandi Order in Seventeenth-Century Kurdistan. in M. Gaborieau, A. Popovic, & T. Zarcone, Naqshbandis: cheminements et situation actuelle d'un ordre mystique musulman (ص. 337-360). Istanbul-Paris: Editions Isis.
Bruinessen, M. V. (1992). Agha, Shaykh and State. London and New Jersey: Zed Books Ltd ISBN 1-85649-019-X. Middle East Studies Association Bulletin, 27(2), 191–191. https://doi.org/10.1017/s0026318400027395
Ezzatyar, A. (2016). The Last Mufti of Iranian Kurdistan. https://doi.org/10.1057/978-1-137-56324-8
Gibb, H. (1968). Mohammedanism. London: Oxford University Press.
Leezenberg, M. (2017). Religion Among the Kurds: Between Naqshbandi Sufism and IS Salafism. In G. Stansfield, & M. Shareef, The Kurdish Question Revisited (pp. 33-46). London: Hurst & Company.
Leezenberg, M. (2014). Elî Teremaxî and the vernacularization of medrese learning in Kurdistan. Iranian Studies, 47(5), pp. 713-734.
Leezenberg, M. (2020). Vernacularization as Governmentalization: the Development of Kurdish in Mandate Iraq. Arabic and its Alternatives: Religious Minorities and their Languages in the EmergingNation States of the Middle East (1920-1950), 5, pp. 50-76.
Leezenberg, M. (2021). Religion in Kurdistan. In H. Bozarsalan, C. Gunes, & V. Yadirgi, The Cambridge History of the Kurds (pp. 447-505). New York: Cambridge University Press.
Shakeley, F. (2005). The Naqshbandi Shaykhs of Hawraman and the Heritage of Khalidiyya Mujaddidiyya in Kurdistan. Kurdish Studies, 19, 119.
van den Broek, R. (1979). In L. Laeyendecker, & J. Wardenburg, Official and Popular Religion: Analysis for a Theme in Religious Studies (pp. 11-55). Hague: Mouton Publishers.
Waardenburg, J. (2002). Islam: Historical, Social and Political Perspectives. Berlin: Walter de Gruyter.
 
 
منابع فارسی
الگار, ح. (۱۳۹۸). نقشبندیه. (د. وفایی, مترجم) تهران: مولی.
Algar, H. (1398). The Naqshbandi Order. (trans. D. Wafayi) Tehran: Mowla.
علوی, ف. (۱۴۰۰). سخنی درباره‌ی شیخ محمد عثمان دوم. فصلنامه‌ی باران (شمع)، شماره نهم.
Alawi, F. (1400). A word on Sheikh Muhammad Osman II. The Journal of Baran (Sham’).
علی, س. (۱۴۰۰). سلطان علما (سولتانی زانایان). فصلنامه باران (شمع، شماره نهم.
Ali, S. (1400). The King of the Scholars. The Journal of Baran (Sham’).
منابع کردی
کانی‌سانانی, ن. (۱۴۰۰). خامه به دستان فصلنامه‌ی باران (شمع)، شماره نهم.
Kanisanani, N. (1400). The Scholars of The Journal of Baran. Baran (Sham’)..
مدرس, ع. (۲۰۱۳). یادی‌ مه‌ردان (کتیبی دووه‌م). سلیمانی: چاپخانه‌ی کوری زانیاری کورد.
Modarres, A. (2013). The Memories of Great Men (Volume 2). Suleymanieh: Zanyari Kurd Publication.